İran’da hükümet karşıtı protestoların şiddetle bastırıldığı süreçte hayatını kaybedenlere ait yüzlerce fotoğraf, BBC’nin teyit ve doğrulama birimi BBC Verify’a sızdırıldı. Sızdırılan görüntüler, protestolarda yaşanan can kayıplarının boyutunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Morgdan sızan görüntülerde en az 326 kişi tespit edildi
BBC Verify tarafından incelenen ve bulanıklaştırılarak yayımlanan fotoğraflarda, 18’i kadın olmak üzere en az 326 kişinin kanlı, şişmiş ve morarmış yüzleri yer aldı. Görüntülerin, Tahran’ın güneyinde bulunan Kehrizek Adli Tıp Merkezi’nde çekildiği belirtildi. Fotoğrafların, ailelerin kayıp yakınlarını teşhis edebilmesi için kullanılan yöntemlerden biri olduğu aktarıldı.
Kimliği belirlenemeyen çok sayıda kişi var
Fotoğrafları sızdırılan birçok kişinin yüzleri, ağır travma nedeniyle tanınamayacak durumdaydı. 69 kişinin kimliği, fotoğraflar çekildiği sırada bilinmiyordu. Sadece 28 fotoğrafta isimlerin açıkça yazılı olduğu etiketler bulundu. Yüzden fazla kişinin üzerinde ise 9 Ocak tarihinin yer alması, bu gecenin protestoların en ölümcül günlerinden biri olduğuna işaret etti.
9 Ocak gecesi çatışmalar şiddetlendi
BBC Verify’ın aktardığı bilgilere göre, 9 Ocak gecesi Tahran sokaklarında güvenlik güçleri ile protestocular arasında şiddetli çatışmalar yaşandı. Göstericiler, İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney ve İran İslam Cumhuriyeti aleyhine sloganlar attı. Aynı günlerde, İran Şahı’nın sürgündeki oğlu Rıza Pehlevi’nin ülke genelinde protesto çağrısı yaptığı hatırlatıldı.
İnternet kesintisi gerçek tabloyu gizliyor
BBC Verify, Aralık sonunda başlayarak ülke geneline yayılan protestoları doğrulanmış görüntülerle takip etti. Ancak İran’da uygulanan yoğun internet kısıtlamaları nedeniyle güvenlik güçlerinin müdahaleleri ve can kayıplarının tam boyutunun belgelenmesinin son derece zorlaştığı vurgulandı.
Kaynak: “Gördüğümüz manzaraya hazır değildik”
Güvenlik gerekçesiyle ismini açıklamayan bir kaynak, morg içinde 12-13 yaşlarından 60-70 yaşlarına kadar çok sayıda kişinin cansız bedenini gördüklerini belirtti. Kaynak, ailelerin saatler süren slayt gösterilerinde sevdiklerini teşhis etmeye çalıştığını, bazı kişilerin ise görüntüler karşısında sinir krizi geçirdiğini anlattı.
Binlerce ölüm iddiası
BBC Verify’ın ulaştığı fotoğrafların, İran’da hayatını kaybettiği düşünülen binlerce protestocudan yalnızca bir kısmını temsil ettiği ifade edildi. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na (HRANA) göre protestolarda 4 binden fazla kişi yaşamını yitirdi. İran’ın dini lideri Ali Hamaney ise binlerce ölüm olduğunu kabul etmiş, sorumluluğu ABD, İsrail ve “fitneci” olarak nitelediği gruplara yüklemişti.
