Ortadoğu'da yapay zeka yarışı 2026 itibarıyla iki ülke arasında kıyasıya geçiyor. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, dev sermayeleri ve devlet destekli stratejileriyle bölge rekabetinin başını çekiyor. MENA bölgesindeki teknoloji ekosistemi 2025'te 7,5 milyar dolarlık rekor yatırım hacmine ulaştı. Bir önceki yıla göre yüzde 225 büyüme yaşandı. Bu artışın merkezinde de yapay zeka odaklı yatırımlar bulunuyor.
Suudi Arabistan nasıl bir hamle yaptı?
Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu, 2026 yılını "Yapay Zekâ Yılı" ilan etti. Bu karar, Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın 2030 Vizyonu kapsamındaki teknoloji odaklı dönüşüm planının somut adımı. Krallıkta veri ve yapay zekâ sektöründe faaliyet gösteren şirket sayısı 664'ü aştı, geçen yıl bu şirketler 70 yatırım anlaşmasıyla 9,1 milyar dolarlık finansman aldı.
Bloomberg'in haberine göre Suudi Arabistan, "Project Transcendence" adıyla 100 milyar dolarlık bir yapay zeka merkezi kurmaya hazırlanıyor. Kamu Yatırım Fonu PIF, Alphabet'in Google ile birlikte 5 ila 10 milyar dolar arası ortak yatırımla Arapça yapay zeka modelleri geliştirecek. ABD ile Mayıs 2025'te imzalanan 600 milyar dolarlık ortaklık ve Lenovo ile 2 milyar dolarlık teknoloji merkezi anlaşması da bu vizyonu destekliyor. Suudi merkezli Alat ise yerli üretiği endüstriyel robotları Mayıs 2025'ten itibaren küresel pazara ihraç etmeye başladı.
BAE'nin yapay zekâ stratejisi ne?
Birleşik Arap Emirlikleri, "yapay zekâ devlet bakanlığı" kuran ilk ülke olarak yıllar önce öne geçmişti. ABD ile imzaladığı 1,4 trilyon dolarlık paket kapsamında dünyanın en büyük yapay zekâ kampüsünün BAE'de inşa edilmesi ve Nvidia'dan 500 bin mikroçipe erişim hakkı alınması büyük yankı uyandırdı. TII ile Nvidia'nın kurduğu bölgenin ilk yapay zekâ ve robotik ortak laboratuvarı, insansı robot teknolojilerinde stratejik bir Ar-Ge merkezine dönüşüyor. Lianhe Sowell'in BAE'de 200 milyon dolarlık yatırımıyla hayata geçen yıllık 80 bin robot kapasiteli üretim merkezi, ülkeyi küresel bir hub konumuna getirdi.
Diğer Ortadoğu ülkeleri ne durumda?
Katar ve Bahreyn de bu yarışta küçük ölçekli ama hızlı adımlarla ilerliyor. Katar, ABD ile 243,5 milyar dolarlık paket imzaladı. İsrail ise teknoloji geliştirme tarafında zaten köklü bir oyuncu. Ülke, hem güvenlik hem savunma alanında yapay zekâ uygulamalarını sahada test eden ender ülkelerden. Mısır ve Türkiye'nin de yapay zeka stratejileri belirleme çalışmaları sürüyor.
İran ise yaptırımlar ve Şubat 2026'da başlayan ABD-İsrail savaşının etkisiyle bu yarışın gerisinde kaldı. Kuzey Afrika ülkeleri Fas ve Tunus ise bölgesel düzeyde dijital dönüşüm planlarını sürdürüyor. Bölgenin Suudi Arabistan-BAE rekabeti üzerinden şekillenen tablosu, küresel yapay zekâ haritasında yeni bir gücün doğduğunu kanıtlıyor.
