Sosyal Güvenlik Kurumu’nun sahte sigortalılıkla mücadele kapsamında denetimlerini artırdığı, bu denetimler sonucunda her yıl yaklaşık 100 bine yakın kişinin emeklilik işlemlerinin iptal edildiği bildirildi. İncelemelerde, usulsüzlük kapsamında değerlendirilen uygulamalar ve “sahte sigortalılık” sayılan durumlar üzerinden işlem yapıldığı aktarıldı.
“Fiili çalışma yoksa sigortalılık iptal ediliyor”
Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı İsa Karakaş, kişinin sigortalılığının yasalara uygun olması halinde SGK’nin sigortalılığı ve emekliliği iptal etmeyeceğini belirtti. Karakaş, fiili bir çalışma olmadan bir tanıdığın iş yerinden sigortalı gösterilmesi gibi uygulamalarda sigortalılık ilişkisinin yasal olarak gerçekleşmiş sayılmadığını, aradan zaman geçse de fiili çalışma yoksa SGK’nin sigortalılığı iptal edebileceğini ifade etti.
Paravan şirketler üzerinden yapılan bildirimler
Karakaş, aktif çalışma olmadan sigortalı gösterilmeye ilişkin uygulamaların yaygın olduğuna dikkat çekerek, kâğıt üzerinde kurulmuş paravan şirketler üzerinden sigortalı bildirimleri yapılabildiğini anlattı. Bu iş yerlerinin SGK açısından sahte iş yeri olarak değerlendirilebildiği, bu yolla sigortalı gösterilen kişilerin sigortalılıklarının ve emekliliklerinin iptal edilebildiği kaydedildi.
İş yeri karnesi sistemi ve “Ş K S” kodları
Karakaş, SGK’nin “İş Yeri Karnesi Sistemi” ile iş yerlerine ilişkin risk analizlerini sürekli takip ettiğini belirtti. Buna göre, şüpheli görülen iş yerleriyle ilgili hizmet dökümünde “Ş” harfinin yer alabildiği, ardından iş yerinin “Kontrollü İş Yeri Statüsü” kapsamına alınarak “K” koduyla izlenebildiği, yapılan teftişlerde iş yerinin sahte olduğuna kanaat getirilmesi halinde ise “S” koduna geçilebildiği ifade edildi. Sahte olduğuna karar verilen iş yerlerinden bildirilen sigortalılıkların iptal edilebildiği aktarıldı.
Şirket sahibinin kendi iş yerinden 4A’lı gösterilmesi
Emeklilik iptaline yol açabilen durumlardan birinin de şirket sahibi ya da ortaklarının kendi şirketlerinde kendilerini 4A kapsamında sigortalı göstermesi olduğu belirtildi. Karakaş, bu durumda SGK’nin sigortalılığı iptal edebileceğini, kişinin statüsünün Bağ Kur kapsamına geçebileceğini, buna bağlı olarak emeklilik şartlarının değişebileceğini ve emekli olmuş kişilerde de iptal sürecinin gündeme gelebileceğini söyledi.
Eşin iş yerinde çalışma durumunda “hizmet akdi” kriteri
Karakaş, eşin eşinin iş yerinde sigortalı olabilmesi için işçi gibi fiili çalışmanın ve hizmet akdinin bulunmasının önem taşıdığını aktardı. Ücret almadan, yalnızca yardım amaçlı çalışmaların sigortalılık kapsamında değerlendirilmemesi nedeniyle, hizmet akdi ilişkisi bulunmayan durumlarda sigortalılığın ve buna bağlı emekliliğin iptal edilebileceği belirtildi.
Sahte boşanma ile yetim aylığı alınması
Vefat eden babadan yetim aylığı almak amacıyla yapılan sahte boşanmalara ilişkin de değerlendirme yapıldı. Karakaş, gerçeğe aykırı boşanma yoluyla yetim aylığı alındığının tespiti halinde SGK’nin aylığı iptal edebileceğini, ödenen tutarların geri istenebileceğini ifade etti. Benzer şekilde, işsizlik ödeneği, sağlık giderleri veya doğumla ilgili ödemeler için fiili çalışma olmadan sigortalı gösterilmesi halinde de işlemlerin sahte sigortalılık kapsamında değerlendirilebildiği aktarıldı.
Prim iadesi yapılmıyor, ödemeler geri alınıyor
Karakaş, sahte sigortalılığın ağır sonuçları bulunduğunu belirterek, sahte sigortalılık halinde SGK’nin yatırılan primleri gelir kaydederek iade etmeyebileceğini söyledi. Sahte sigortalılık nedeniyle emekli aylığı, sağlık yardımı, iş göremezlik ödeneği, doğum yardımı, işsizlik ödeneği gibi ödemeler alınmışsa, bunların gecikme zammı ve faiziyle geri istenebileceği bildirildi. Ayrıca sahte iş yeri kurulmasının Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil edebileceği, bu tür durumlarda adli süreçlerin de devreye girebileceği aktarıldı.
