Bu ölümlerle birlikte, protestoların başladığı geçen haftadan beri toplam can kaybı 17'ye ulaştı. Gösteriler, riyalin değer kaybı ve enflasyon kaynaklı yaşam maliyeti artışına tepki olarak grevlerle başladı ve hızla ülke genelinde siyasi taleplere dönüştü.
İran Protestolarında Cumartesi Günü Ölümler
Norveç merkezli İran İnsan Hakları örgütü, Malekshahi'de güvenlik güçlerinin protesto toplanmalarına saldırısı sonrası dört kişinin hayatını kaybettiğini açıkladı. Ölenlerin isimleri Reza Azimzadeh, Fares Aghamohammadi, Latif Karimi ve Mohammad Bozoneh olarak belirtildi.
Aynı olayda 30 kişi yaralandı. Kürt hakları grubu Hengaw, ölenlerin Kürt azınlığa mensup olduğunu ve Devrim Muhafızları'nın gerçek mermi kullandığını iddia etti. Çatışmalar, protestoların yedinci gününde meydana geldi.
İran devlet medyası ise olaylarda bir Devrim Muhafızı'nın öldüğünü ve göstericilerin polis karakoluna saldırdığını duyurdu. Yetkililer, protestocuları dış güçlerin etkisi altında olmakla suçladı.
Protestoların Nedeni ve Yayılma Alanı
Protestolar, İran riyalinin dolar karşısında rekor düşük seviyelere gerilemesiyle tetiklendi. Enflasyonun yüzde 42,5'e ulaşması, günlük hayatı zorlaştırdı.
ABD yaptırımları, yolsuzluk iddiaları ve Haziran 2025'teki İsrail çatışmasının ekonomik etkileri krizin başlıca nedenleri arasında yer aldı. Gösteriler, Tahran Büyük Çarşısı'ndaki tüccar grevleriyle başladı ve en az 30 şehre yayıldı.
Başkent Tahran'da henüz büyük çaplı eylemler yaşanmasa da, üniversiteler ve orta ölçekli şehirlerde çatışmalar yoğunlaştı. Tutuklananların sayısı 582'ye yükseldi.
İnsan Hakları Gruplarının Raporları ve Uluslararası Tepkiler
İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı, toplam ölü sayısını 16 olarak açıkladı. Hengaw ise 17 ölüm bildirdi.
Birleşmiş Milletler İran İnsan Hakları Özel Raportörü, güvenlik güçlerinin artan müdahalesinden endişe duyduğunu belirtti. 2022-2023 protestolarındaki şiddetli baskının tekrarlanmaması çağrısı yaptı.
ABD Başkanı Donald Trump, barışçıl göstericilere yönelik şiddette müdahale tehdidinde bulundu. İran yetkilileri, dış müdahaleye karşı bölgeyi istikrarsızlaştıracak yanıt vereceklerini ifade etti.
Protestolar, 2022'den beri en büyük huzursuzluk dalgası olarak nitelendiriliyor. Güvenlik güçlerinin ölümcül güç kullanımı devam ederken, gösteriler büyüme eğilimi gösteriyor. Eyaletlerde hükümet binalarına saldırılar rapor edildi. Taraflar arasındaki gerilim, ekonomik taleplerin siyasi boyuta evrilmesiyle derinleşti. Uluslararası gözlemciler, bağımsız soruşturma talep ediyor.
