Arapça kökenli olan "cemre" kelimesi, ateş, kor ve köz anlamlarına geliyor. Orta Asya'dan Arap coğrafyasına, Çin'den Yunanistan'a kadar pek çok kültürde yılın aynı döneminde cemrelerin düşerek hava, su ve toprağı ısıttığına inanılıyor. Bu geleneksel inanış, kasım günlerinden Hızır günlerine, yani kıştan bahara geçişin sembolü olarak görülüyor.
2026 yılında cemreler hangi tarihlerde düşecek?
Halk takvimi ve inanışına göre cemreler, kasım günlerinin 100. gününden 5 gün sonra düşmeye başlıyor. 2026 yılında cemre düşme tarihleri şu şekilde belirlendi:
Birinci cemre (Havaya düşen) - 19-20 Şubat 2026 İkinci cemre (Suya düşen) - 26-27 Şubat 2026
Üçüncü cemre (Toprağa düşen) - 5-6 Mart 2026
Cemreler arasında yaklaşık 7 gün arayla düşüyor. Her cemrenin düşmesiyle birlikte havaların kademeli olarak ısındığına ve baharın yaklaştığına inanılıyor.
Cemre düşmesi ne anlama geliyor?
Cemreler, halk kültüründe baharın habercisi olarak kabul ediliyor. Soğuk kış günlerinin ardından havayı, suyu ve toprağı ısıttığına inanılan cemrelerin düşmesi, tarımsal faaliyetler açısından da büyük önem taşıyor.
Çiftçiler, tohumların yeşermesi için toprağın ısınmasını beklediklerinden, tohum ekmek veya bağ sürmek gibi işlere başlamadan önce cemrelerin düşmesini bekliyorlar. Üçüncü cemrenin toprağa düşmesinin ardından tarımsal çalışmalara hız verildiği biliniyor.
Cemreyle ilgili ritüeller ve gelenekler
İstanbul Üniversitesi Türk Halk Bilimi Uygulama ve Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Abdulkadir Emeksiz, cemrenin çiftçilerin tarımsal faaliyetlerinde önemli yer tuttuğunu vurguluyor. Cemre düşme tarihlerine ilişkin çeşitli geleneksel uygulamalar günümüze kadar gelmiş.
Rize halkı cemre düştüğü zaman çocuklarına çarık giydirmezdi. Ege Bölgesi'nde koç ve teke katımı, üçüncü cemrenin düşüşü hesaplanarak yapılırdı. Yeni doğan yavruların aşırı soğuktan etkilenip ölmemeleri için koyun ve keçilerin doğurma zamanı üçüncü cemrenin düşüşüne denk gelecek şekilde ayarlanırdı.
Cemre geleneği farklı bölgelerde nasıl yaşatılıyor?
Orta Rodop bölgesindeki Türk köylerinde yaşayan yaşlılar arasında cemreyle ilgili inanış ve uygulamalar halen varlığını koruyor. Buradaki halk, kışın ve karın "kendini unutan tembel bir nesne" olduğuna inanıyor.
Eskiden ailedeki en yaşlı kadın, cemrenin düştüğü gün ateşteki külleri bir kaba doldurup avludaki karın üzerine daire şeklinde serpermiş. Daha sonra insanlar, cemrenin düştüğü gün karla buzla kaplı yollara kül, kum ve çakıl dökmek yerine ot, çöp, çiçek kırıntıları serpmeye başlamışlar.
Bu uygulamaları yapanlar, Toprak Ana'ya "Ağaçlar, otlar ve çiçekler sana dönüş için hazır" dediklerini belirtiyorlar. Cemre düşmesiyle birlikte doğanın uyanışı ve baharın gelişi kutlanıyor.
Nevruz ve cemre ilişkisi
Cemrelerin düşmesi, bahar bayramı Nevruz'un yaklaştığının da göstergesi olarak kabul ediliyor. Üçüncü cemrenin toprağa düşmesinden sonra, 21 Mart'ta kutlanan Nevruz'a kadar geçen sürede havaların iyice ısındığı ve baharın tam anlamıyla kendini hissettirdiğine inanılıyor.
Cemre düşme takvimi, sadece geleneksel bir inanış değil, aynı zamanda tarım toplumlarının doğa ile uyumlu yaşam biçimlerinin bir yansıması olarak günümüzde de önemini koruyor.
