Bu değişimin en net hissedildiği anlardan biri de yaz gündönümü. Kuzey Yarımküre'de yaşayanlar için bu tarih, Güneş'in gökyüzünde en uzun süre kaldığı, gecelerin ise en kısa olduğu döneme denk geliyor. Peşinden gelen günlerde ise gündüzler azar azar kısalmaya başlıyor.
Günler ne zaman kısalmaya başlıyor?
Kuzey Yarımküre'de gündüzlerin uzaması, yaz gündönümüne kadar sürüyor. Yılın en uzun gündüzü 21 Haziran'da yaşandıktan sonra gündüz süreleri yavaş yavaş geri çekiliyor. Bu tarih, Güneş'in gün içinde ufuk çizgisinin üzerinde en uzun süre kaldığı an olarak kabul ediliyor.
22 Haziran Pazartesi, yani bugün itibarıyla günler kısalma yönüne geçiyor. Değişim ilk başta fark edilmeyecek kadar küçük, ancak haftalar ilerledikçe akşamların daha erken karardığı kolayca hissediliyor. Süreç, kış gündönümüne kadar adım adım devam ediyor.
Yaz gündönümü nedir?
Yaz gündönümü, Güneş ışınlarının Yengeç Dönencesi'ne tam dik açıyla ulaştığı an olarak tanımlanıyor. Bu olay her yıl haziran ayının son günlerine doğru gerçekleşiyor ve Kuzey Yarımküre'de astronomik yazın başladığı tarih kabul ediliyor.
Aynı anda iki yarımkürede zıt iki tablo ortaya çıkıyor. Kuzey Yarımküre yılın en uzun gündüzünü yaşarken, Güney Yarımküre'de tam tersi geçerli oluyor ve orada yılın en kısa gündüzü görülüyor. Bu noktadan sonra Güney Yarımküre'de günler uzamaya, kuzeyde ise kısalmaya başlıyor.
Yaz gündönümü neden yaşanıyor?
Bütün bu döngünün temelinde Dünya'nın ekseninin yaklaşık 23,5 derecelik eğikliği yatıyor. Gezegen Güneş çevresinde dönerken bu eğiklik korunduğu için yarımküreler yıl boyunca farklı miktarda ışık alıyor. Haziranda Kuzey Yarımküre Güneş'e daha dönük konuma geldiğinden gündüzler uzuyor, gündönümünün ardından bu açı değişmeye başlayınca gündüzler kısalma sürecine giriyor.
Yaz gündönümünden sonra ne oluyor?
Gündönümünün hemen ardından gündüzler kısalsa da sıcaklıklar bir süre daha yükselmeye devam ediyor. Bunun nedeni, kara ve denizlerin ısınma hızının güneş ışığındaki değişime göre gecikmeli işlemesi. Yani yılın en uzun günü geride kalsa bile yazın en sıcak haftaları çoğunlukla temmuz ve ağustosa rastlıyor. Gündüz sürelerindeki azalma ise sonbahar ekinoksuna kadar her gün biraz daha belirginleşiyor.
