Şefika Ortaylı'nın Rus olduğuna dair yaygın bir yanılgı bulunsa da kendisi Kafkasyalı Karaçay asıllı bir Kırım Tatarı. Bu karışıklık, Şefika Hanım'ın Stalingrad'da Rus Dili ve Edebiyatı eğitimi almasından ve uzun yıllar Ankara Üniversitesi'nde Rusça hocalığı yapmasından kaynaklanıyor. Hayatı Kırım'dan Petersburg'a, Viyana'ya ve nihayetinde Türkiye'ye uzanan Şefika Ortaylı, akademik kariyeriyle de iz bırakan bir isim oldu.
Şefika Ortaylı'nın hayatı nasıl geçti?
Şefika Ortaylı, Kırım'ın önde gelen ailelerinden Karaçay kökenli Şirinski sülalesinde dünyaya geldi. Çarlar döneminde prenslik unvanı taşıyan bu ailenin kızı olarak dünyaya gelmesine rağmen hayatı hiç de kolay olmadı. Sovyet döneminin baskıları altında büyüyen Şefika Hanım, zorlu koşullara rağmen eğitimini başarıyla sürdürdü ve Stalingrad'da Rus Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun oldu. İkinci Dünya Savaşı ve Sovyet rejiminin Kırım Tatarlarına yönelik sürgün politikaları nedeniyle ağır yıllar geçiren Şefika Ortaylı, bu dönemde uçak mühendisi Kemal Ortaylı ile evlendi. Kemal Ortaylı da Kırım doğumlu olup Türkçeye Kırım tarihi ve Tatarlar üzerine eserler çevirmiş bir aydın.
Türkiye'ye göç ve akademik kariyer
Şefika ve Kemal Ortaylı çifti, 1949 yılı civarında küçük oğulları İlber Ortaylı ile birlikte Türkiye'ye göç etti. Ankara'ya yerleşen aile burada yeni bir hayat kurdu. Şefika Hanım, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde Rus Dili ve Edebiyatı bölümünde uzun yıllar hocalık yaptı. Yüzlerce öğrenci yetiştiren Şefika Ortaylı, akademik çevreler tarafından saygıyla anılan bir isim haline geldi. İlber Ortaylı'nın kız kardeşi Dr. Nuriye Ortaylı tarafından kaleme alınan "Annem Şefika" adlı kitap, Şefika Hanım'ın olağanüstü yaşam öyküsünü okuyucuyla buluşturdu. Şefika Ortaylı, 2020 yılında 102 yaşında hayata gözlerini yumdu.
