Kösem Sultan kimdir sorusu, hayatının romanlara, dizilere ve opera eserlerine konu olmasıyla birlikte hâlâ ilgi çekiyor. Padişah I. Ahmed'in nikâhlı eşi olan sultan, yarım yüzyıla yakın bir süre boyunca Topkapı Sarayı'nda hem kadın saltanatının hem de büyük çekişmelerin merkezinde yer aldı.
Kösem Sultan'ın hayatı
Asıl adının Mahpeyker olduğu bilinen sultanın doğum yeri ve ailesi hakkında kesin bilgi yok. 1589 yılında doğduğu tahmin ediliyor. Ortodoks bir papazın kızı olduğu, Bosna ya da Yunan kökenli olabileceği yönünde rivayetler var. Halk arasında "Anastasya" adıyla doğduğu söylense de bu bilgi tarihi kayıtlarla doğrulanmadı. 14-15 yaşlarındayken Bosna Beylerbeyi tarafından İstanbul'a gönderildi ve haremde göze girerek Sultan I. Ahmed'in en sevdiği kadını oldu. "Kösem" lakabını ya pürüzsüz cildi ya da "yol gösteren, lider" anlamı nedeniyle aldığı düşünülüyor.
Kösem Sultan'ın saraydaki gücü
I. Ahmed'in haseki sultanı olarak haremde hızla yükseldi. Çok sayıda çocuk doğurması ve kızlarını dönemin önemli devlet adamlarıyla evlendirmesi, ona güçlü bir siyasi ağ sağladı. Eşinin ölümünün ardından oğulları IV. Murad ve I. İbrahim tahta çıkınca valide sultan sıfatıyla naipliğe başladı. Torunu IV. Mehmed'in altı yaşında padişah olmasıyla "Büyük Valide Sultan" konumuna yükseldi. Yaklaşık otuz yıl boyunca devletin fiili gücünü elinde tuttu, çok sayıda sadrazam atadı ve Osmanlı'nın en çalkantılı dönemlerine damga vurdu.
Kösem Sultan nasıl öldü?
Torunu IV. Mehmed'in tahta çıkışından sonra gelini Turhan Sultan ile aralarında ciddi bir iktidar mücadelesi başladı. Geleneğe göre yetkilerin yeni padişahın annesine geçmesi gerekiyordu, ancak Kösem Sultan iktidarı bırakmak istemedi. Kaynaklara göre IV. Mehmed'i tahttan indirip yerine Şehzade Süleyman'ı çıkarma planı yaptı. Plana göre Turhan Sultan ortadan kaldırılacak, IV. Mehmed'e zehirli şerbet içirilecekti. Ancak Meleki Hatun planı Turhan Sultan'a iletti. Turhan Sultan, Başlala Uzun Süleyman Ağa'yı görevlendirdi.
2 Eylül 1651 gecesi Süleyman Ağa ve adamları haremi bastı. Kösem Sultan saklandığı bir dolapta bulundu ve odasında boğularak öldürüldü. Cenazesi Sultanahmet Camii haziresindeki eşi I. Ahmed'in türbesine defnedildi. 62 yaşında hayatını kaybeden sultan, Osmanlı tarihinde öldürülen ilk ve tek valide sultan olarak kayıtlara geçti.
