ABD’nin Arizona eyaletindeki Kitt Peak Ulusal Gözlemevi’nde bulunan DESI teleskobu, 47 milyondan fazla galaksi ve kuasarı kayıt altına alarak Evren’in yapısı ve karanlık enerji hakkında yeni veriler elde etti.
Bilim insanları, elde edilen bulguların karanlık enerjiye ilişkin mevcut teorileri yeniden şekillendirebileceğini değerlendiriyor.
Harita 11 milyar ışık yılı uzaklığa ulaştı
Karanlık Enerji Spektroskopik Aygıtı (DESI), Mayall teleskobuna entegre edilen fiber optik sistem sayesinde gökyüzünün üçte birini haritalandırdı.
Araştırma kapsamında 20 milyondan fazla yıldızın da kaydedildiği belirtildi.
Oluşturulan haritanın yaklaşık 11 milyar ışık yılı uzaklıktaki galaksileri kapsadığı ifade edildi.
“Evrenin ilk dönemlerini görebiliyoruz”
Kolombiya’daki ECCI Üniversitesi’nde görev yapan astronomi araştırmacısı Luz Angela Garcia, çalışmanın Evren’in erken dönemlerini inceleme açısından önemli olduğunu söyledi.
Garcia, DESI sayesinde Evren’in yaklaşık 13,7 milyar yıl önceki oluşum sürecine yakın dönemlerdeki galaksilerin gözlemlenebildiğini belirtti.
Karanlık enerjiye ilişkin yeni ipuçları
Araştırmacılar, DESI verilerinin karanlık enerji konusunda yeni teorilerin geliştirilmesine katkı sağlayabileceğini ifade ediyor.
Bilim dünyasında uzun süredir karanlık enerjinin “kozmolojik sabit” olarak kaldığı düşünülüyordu.
Bu teoriye göre karanlık enerji, Evren’in genişleme hızını dengeli şekilde sürdüren değişmez bir güç olarak kabul ediliyordu.
“Karanlık enerji zayıflıyor olabilir”
DESI tarafından elde edilen son verilerin ise karanlık enerjinin zamanla değişim gösterdiğine işaret ettiği belirtildi.
Araştırmacılar, karanlık enerjinin kütleçekimine karşı etkisinin zayıflıyor olabileceğini değerlendiriyor.
Bu durumun doğrulanması halinde modern kozmoloji anlayışında önemli değişikliklerin gündeme gelebileceği ifade ediliyor.
“Büyük Çöküş” ihtimali yeniden gündemde
Bilim insanları, karanlık enerjinin zayıflaması durumunda gelecekte kütleçekimin galaksileri yeniden birbirine çekebileceği ihtimali üzerinde duruyor.
Astronomide “Büyük Çöküş” olarak adlandırılan bu senaryo, Evren’in yeniden daralmaya başlamasını öngörüyor.
2025 yılında BBC’ye konuşan Güney Kore Yonsei Üniversitesi’nden Young Wook Lee, “Karanlık enerji sabit değil ve zayıflıyorsa bu modern kozmolojinin tüm paradigmasını değiştirecektir” değerlendirmesinde bulunmuştu.
Harita daha da genişletilecek
DESI araştırma ekibi, mevcut haritayı yüzde 20 oranında büyütmeyi planlıyor.
Yeni çalışmalarda Samanyolu çevresindeki bölgeler, cüce galaksiler ve yıldız şeritlerinin de daha ayrıntılı şekilde incelenmesi hedefleniyor.
Araştırmacılar ayrıca Evren’in büyük bölümünü oluşturduğu düşünülen ancak doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddeyi daha iyi anlamayı amaçlıyor.
DESI Direktörü Michael Levi, “Şimdi başlangıç planımızın ötesine geçiyoruz. Ne bulacağımızı bilmiyoruz ama bunun oldukça heyecan verici olacağını düşünüyoruz” dedi.
