Orta Doğu’da dengeleri altüst eden ABD-İran-İsrail hattındaki savaş, 40. gününde sürpriz bir gelişmeyle yeni bir aşamaya geçti. ABD Başkanı Donald Trump’ın son dakika açıklamasıyla duyurulan 15 günlük ateşkes, küresel siyasette büyük yankı uyandırdı. Ancak bu ateşkes, sıradan bir uzlaşı değil; arkasında sert şartlar, yoğun diplomasi ve güç dengesi hesapları var.
Trump’tan Şartlı Ateşkes: Hürmüz Boğazı Kritik Rolde
ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Mareşal Asim Munir ile yaptığı görüşmelerin ardından dikkat çeken bir karar aldığını açıkladı. Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı “tamamen, derhal ve güvenli biçimde” açması şartıyla saldırıları iki hafta süreyle durdurmayı kabul ettiklerini belirtti.
Trump açıklamasında şu ifadeleri kullandı:
“İran’ın bu şartı kabul etmesi halinde bombardımanı askıya alıyoruz. Bu, iki taraflı bir ateşkes olacak.”
Bu açıklama, ABD’nin askeri üstünlüğünü diplomatik bir koz olarak kullandığı yönünde yorumlandı.
İran’dan 10 Maddelik Teklif: Masada Sert Şartlar Var
Trump, İran’dan gelen 10 maddelik teklifin müzakere için “uygulanabilir bir temel” olduğunu ifade etti. Açıklamaya göre iki ülke arasında geçmişteki pek çok anlaşmazlık noktası büyük ölçüde aşılmış durumda.
İran’ın sunduğu maddeler ise dikkat çekici:
- ABD’nin saldırmazlık garantisi vermesi
- Hürmüz Boğazı geçişlerinin İran koordinasyonunda yapılması
- Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi
- Tüm yaptırımların kaldırılması
- BM ve UAEA kararlarının sona erdirilmesi
- İran’a verilen zararların tazmin edilmesi
- ABD güçlerinin bölgeden çekilmesi
- Müttefik gruplara yönelik saldırıların durdurulması
Bu talepler, İran’ın yalnızca ateşkes değil, uzun vadeli stratejik kazanımlar hedeflediğini ortaya koyuyor.
İran Cephesi: Ateşkes 10 Nisan’da Başlıyor
İran yönetimi, Pakistan’ın arabuluculuğunda sunulan ateşkes teklifini kabul ettiğini duyurdu. Kararın, dini lider Mücteba Hamaney tarafından da onaylandığı belirtildi.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi yaptığı açıklamada, “Sahadaki zaferin siyasi alanda da tescillenmesini hedefliyoruz” ifadelerini kullandı.
Ateşkesin 10 Nisan’da başlayacağı ve tarafların mutabakatı halinde uzatılabileceği açıklandı.
İsrail’den Sınırlı Destek: Lübnan Detayı Dikkat Çekti
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ise ateşkesi desteklediklerini ancak anlaşmanın Lübnan’ı kapsamadığını savundu. Bu açıklama, ateşkesin bölgesel kapsamının sınırlı kalabileceği yönünde soru işaretleri doğurdu.
Beyaz Saray: “Bu Bir Zafer”
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, ateşkesi ABD açısından açık bir başarı olarak değerlendirdi:
“Bu, Başkan Trump ve ordumuzun mümkün kıldığı bir zaferdir.”
Leavitt ayrıca, askeri başarıların ABD’ye müzakere masasında ciddi avantaj sağladığını vurguladı.
Kritik Görüşme: İslamabad Zirvesi
10 Nisan’da Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılması planlanan görüşmelerde üst düzey isimler yer alacak. ABD heyetinde Başkan Yardımcısı J.D. Vance, Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın bulunması bekleniyor.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise sürece dair umutlu:
“Tüm tarafları kalıcı barış için İslamabad’a davet ediyorum.”
Hürmüz Boğazı Açılıyor: Küresel Ekonomi Rahatlayacak mı?
Ateşkesin en somut sonuçlarından biri Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması oldu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, geçişlerin kontrollü ve koordineli şekilde sağlanacağını açıkladı.
