ABD ile İran arasında sağlanan ve 40 gün sürmesi planlanan ateşkes, daha ilk günlerden kırılganlığını ortaya koydu. Bölgedeki tansiyon düşmek yerine farklı cephelere yayılırken; İran, ABD ve İsrail’den gelen açıklamalar krizin derinleşebileceğine işaret ediyor. Pakistan’da başlayacak kritik müzakereler öncesinde verilen mesajlar, diplomasi ile güç gösterisinin aynı anda yürütüldüğünü gösteriyor.
Hamaney’den Net Mesaj: “Geri Adım Yok”
İran lideri Mücteba Hamaney, ateşkes sonrası ilk açıklamasında sert ve kararlı bir ton benimsedi.
“İran savaş aramıyor ancak haklarımızdan da vazgeçmeyeceğiz” diyen Hamaney, olası saldırılara karşılık verileceğini açıkça ifade etti.
Açıklamasında dikkat çeken bir diğer vurgu ise intikam söylemi oldu:
“Önceki lideri Ali Hamaney'in ve şehitlerimizin intikamını alma konusunda kararlıyız.”
Hamaney’in halkı sokaklarda kalmaya çağırması, iç kamuoyunun müzakerelerde bir baskı unsuru olarak kullanılacağını gösteriyor. Ayrıca “Tüm direniş cephelerini bir bütün olarak görüyoruz” sözleri, İran’ın bölgesel stratejisinden geri adım atmayacağının sinyali olarak yorumlandı.
Lübnan Üzerinden Yeni Gerilim Hattı
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarını sert sözlerle eleştirdi.
X üzerinden yaptığı paylaşımda bu saldırıları,
“Ateşkes anlaşmasının açık bir ihlali ve potansiyel anlaşmalara uymama ve aldatmanın tehlikeli bir işareti”
olarak nitelendirdi.
Pezeşkiyan ayrıca şu mesajı verdi:
“Tetikte olmaya devam edeceğiz ve İran asla Lübnanlı kardeşlerini terk etmeyecektir.”
Bu açıklamalar, İran’ın Lübnan üzerinden bölgesel nüfuzunu koruma kararlılığını net biçimde ortaya koyuyor.
Trump’tan Hürmüz Boğazı Çıkışı
ABD Başkanı Donald Trump, küresel enerji güvenliğinin kilit noktası olan Hürmüz Boğazı üzerinden İran’a yüklendi.
“İran, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tankerlerden umarım ücret almıyordur. Alıyorsa hemen bunu durdurması gerekir” diyen Trump, petrol akışının yeniden hızlanacağını savundu.
Daha sert bir ifadeyle ise şu sözleri kullandı:
“İran petrolün Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin verme konusunda çok kötü bir iş çıkarıyor. Hatta bazıları buna onursuzca diyebilir. Yaptığımız anlaşma bu değil.”
Bu çıkış, ABD’nin enerji yolları üzerindeki kontrol hassasiyetini bir kez daha gözler önüne serdi.
Netanyahu’dan Kritik Talimat
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Lübnan ile doğrudan müzakere sürecini başlatma talimatı verdi.
Netanyahu sürecin odağını şu sözlerle açıkladı:
“Müzarekereler Hizbullah'ın silahsızlandırılması ve İsrail ile Lübnan arasında barışçıl ilişkiler kurulması üzerine odaklanacak.”
Axios’a göre görüşmelerin önümüzdeki hafta Washington’da başlaması bekleniyor. Bu adım, İsrail’in güvenlik eksenli politikasını diplomasiyle pekiştirme hamlesi olarak değerlendiriliyor.
Ateşkes Son Anda Kurtarıldı
İranlı yetkililer, 8 Nisan gecesi yaşanan kritik bir gelişmeyi de paylaştı. İran’ın ateşkes ihlaline karşılık vermeye hazırlandığı ancak Pakistan’ın araya girerek krizi önlediği belirtildi.
Aynı kaynaklar, Hürmüz Boğazı’ndan günlük en fazla 15 geminin geçişine izin verileceğini aktardı. Bu sınırlama, küresel enerji piyasaları açısından risk unsuru olmaya devam ediyor.
NATO Cephesinde Baskı Artıyor
Reuters’a konuşan diplomatik kaynaklara göre NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD’nin müttefiklerden daha somut destek beklediğini iletti.
Rutte, ittifak içindeki dengesizliğe dikkat çekerek:
“NATO tek taraflı bir ittifak değil” dedi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise diplomasi çağrısı yaparak İran ile müzakerelerin sürdürülmesi gerektiğini vurguladı. NATO’nun genel yaklaşımı ise seyrüsefer özgürlüğünün korunması yönünde.
Avrupa’dan İsrail’e Tepki
İspanya Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, İsrail’i açık şekilde eleştirdi:
“İsrail'in ateşkesi hiçe sayarak ve uluslararası hukuku ihlal ederek Lübnan'a yüzlerce bomba attığını gördük.”
İspanya’nın Tahran Büyükelçiliğini yeniden açma kararı ise Avrupa’nın diplomasi kanallarını güçlendirme arayışında olduğunu gösteriyor.
Gözler Pakistan’daki Kritik Zirvede
Tüm bu gelişmelerin gölgesinde gözler Pakistan’ın başkenti İslamabad’da yapılacak müzakerelere çevrildi. Cumartesi günü başlayacak görüşmeler, bölgesel savaş riskinin azaltılması açısından kritik önem taşıyor.
Diplomatik kaynaklara göre görüşmeler doğrudan değil, dolaylı yürütülecek. Taraflar ayrı salonlarda bulunacak ve Pakistanlı yetkililer arabuluculuk yapacak. Sürecin günler değil, haftalar sürebileceği ifade ediliyor.
ABD heyetine Başkan Yardımcısı JD Vance liderlik ederken, İran’ı Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi temsil edecek.
