Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, New York’taki BM Genel Merkezi’nde düzenlenen 81’inci Genel Kurul görüşmelerinde dünya liderlerine hitap etti. Genel sekreter olarak son kez Genel Kurul’a seslenen Guterres; çatışmaların durdurulması, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve BM Güvenlik Konseyi’nin reforme edilmesi çağrısında bulundu. BM’nin resmi takvimine göre 81’inci Genel Kurul genel görüşmeleri 22 Eylül’de başladı.
Guterres: Çok Kutuplu Bir Dünyaya İlerliyoruz
Dünyadaki çatışmaların şiddetlendiğini, sivillerin hedef alındığını ve uluslararası hukukun geri plana itildiğini belirten Guterres, iklim krizinin günlük hayatın bir gerçeği haline geldiğini söyledi.
Yapay zekadaki gelişmelere de değinen Guterres, ekonomik, siyasi ve teknolojik yeni güç merkezlerinin ortaya çıktığını belirterek dünyanın çok kutuplu bir düzene doğru ilerlediğini ifade etti.
Guterres, askeri, ekonomik ve teknolojik gücün tek başına küresel sorunları çözmeye yetmeyeceğini belirterek daha dengeli ve temsil kabiliyeti yüksek çok taraflı bir sisteme ihtiyaç olduğunu söyledi.
"Çatışmalar Durmalı"
Orta Doğu’daki gelişmelere değinen Guterres, BM Genel Kurulu haftasının gerilimin azaltılması ve diyaloğun geliştirilmesi amacıyla değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Guterres, dünya liderlerine çatışmaların durdurulması ve insani yardımların kesintisiz şekilde ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması çağrısı yaptı.
Seyrüsefer hakları ve özgürlüklerinin uluslararası hukuk doğrultusunda yeniden tesis edilmesi gerektiğini belirten Guterres, Gazze ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki gelişmelere de değindi.
Gazze'de İki Devletli Çözüm Vurgusu
Hamas’ın 7 Ekim saldırılarını “terör saldırıları” olarak nitelendiren Guterres, Gazze’de yaşanan can kaybı ve yıkıma dikkat çekti.
Uluslararası Adalet Divanı’nın Gazze’ye ilişkin kararlarını hatırlatan Guterres, tarafların uluslararası hukuka ve mahkeme kararlarına uyması gerektiğini söyledi.
İşgal altındaki Batı Şeria’da şiddet, yerinden edilmeler ve yerleşimlerin genişletilmesine değinen Guterres, iki devletli çözümün ortadan kalkmasına izin verilmemesi gerektiğini belirtti.
Ukrayna, Sudan ve Myanmar'a Değindi
Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini BM Şartı’nın ihlali olarak nitelendiren Guterres, sivillerin hayatını kaybetmeye devam ettiğini söyledi.
Evler, enerji ve su altyapısı ile ulaşım sistemlerinin saldırılardan etkilendiğini belirten Guterres, Sudan’da yaşanan çatışmalara ve Myanmar’daki şiddet ile kitlesel yerinden edilmelere de değindi.
Güvenlik Konseyi İçin Reform Çağrısı
Guterres, BM Güvenlik Konseyi’nin günümüz dünyasının güç dengelerini yansıtacak şekilde reforme edilmesi gerektiğini söyledi. Guterres, 81’inci Genel Kurul öncesindeki açıklamalarında da Konsey’in mevcut yapısının geçmiş dönemlerin dünyasını yansıttığını belirterek reformu öncelik olarak göstermişti.
Afrika’nın Güvenlik Konseyi’nde daimi üyelikle temsil edilmemesine değinen Guterres, bu durumun değiştirilmesi gerektiğini belirtti. Guterres’in Afrika’nın daimi temsilinin bulunmamasına yönelik eleştirisi BM tarafından daha önceki açıklamalarında da kayda geçirildi.
İklim Krizi Uyarısı
İklim krizine de değinen Guterres, küresel sıcaklık artışını 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefinin aşılmasının neredeyse kesin hale geldiğini söyledi.
Yenilenebilir enerjinin dünyanın büyük bölümünde yeni elektrik üretiminin en ucuz kaynaklarından biri haline geldiğini belirten Guterres, hükümetlere fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik takvimler içeren ulusal planlar hazırlama çağrısında bulundu.
Guterres Genel Kurul'a Veda Etti
Görev süresinin son 100 gününe girdiğini belirten Guterres, genel sekreterlik görevi sona erdikten sonra da BM Şartı’nın değerlerini savunmayı sürdüreceğini söyledi.
Guterres, barışın mümkün olduğu, insan onurunun evrensel olduğu ve hukukun gücünün üstün tutulması gerektiği yönündeki görüşlerini savunmaya devam edeceğini belirterek Genel Kurul’a veda etti.
Konuşmasının ardından Guterres, salondaki katılımcılar tarafından ayakta alkışlandı.
