İran'da liderlik boşluğu tarihsel bir kırılma noktası yarattı. Devrim sonrası ülkeyi 35 yılı aşkın süredir yöneten Hamaney'in ölümü, hem iç siyasette hem de uluslararası arenada büyük bir belirsizlik dalgası başlattı. Peki İran'da yeni lider nasıl belirlenecek ve süreç nasıl işleyecek?
İran'ın yeni dini lideri açıklandı mı?
Yapılan değerlendirmeler ve meclis kararları sonucunda Ayetullah Ali Rıza Arafi, İran Anayasası'nın 111. maddesi kapsamında oluşturulan Geçici Liderlik Konseyi'ne atandı. Düzenin Yararını Teşhis Konseyi Sözcüsü Muhsin Dehnavi, Anayasa Koruyucular Konseyi'nden bir fakihin yer alması hükmü doğrultusunda Arafi'nin konsey üyesi olarak seçildiğini açıkladı.
İran'da dini lider nasıl seçiliyor?
Hamaney'in danışmanı Muhammed Muhbir, İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada sürecin anayasal çerçevede yürütüleceğini belirtti. İran Anayasası'nın 111. maddesi bu durumu açıkça düzenliyor. Buna göre liderin vefatı, istifası ya da görevden alınması halinde Uzmanlar Meclisi en kısa sürede yeni lideri belirlemek ve kamuoyuna ilan etmekle görevli.
Yeni lider seçilene kadar geçici bir konsey devreye giriyor. Bu konsey; Cumhurbaşkanı, Yargı Erki Başkanı ve Anayasayı Koruyucular Konseyi'nden bir fakihten oluşuyor. Üç kişilik bu heyet, liderlik görevlerini geçici olarak üstleniyor.
İran 40 günlük ulusal yas ilan etti
İran hükümeti, Hamaney'in ölümü üzerine 40 günlük ulusal yas ve 7 günlük resmi tatil kararı aldı. ABD Başkanı Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hamaney'in ölümünü doğrulamıştı. İran devlet televizyonu da resmi açıklamasında devrimin liderinin şehadete ulaştığını duyurdu.
Ayetullah Ali Hamaney kimdir?
Ali Hamaney, 19 Nisan 1939'da Meşhed'de dünyaya geldi. Meşhed ve Kum'da dini eğitim alan Hamaney, 1962 yılında Ayetullah Humeyni'nin Şah rejimine karşı başlattığı harekete dahil oldu. Bu süreçte birçok kez tutuklanıp sürgüne gönderildi.
1978'de İslam Cumhuriyeti Partisi'nin kurucuları arasında yer alan Hamaney, devrim sonrasında hızla yükseldi. 1979'da Savunma Bakanı Yardımcılığı, ardından Devrim Muhafızları Ordusu Başkanlığı ve Tahran Cuma namazı imamlığı görevlerini üstlendi.
1981'de bir bombalı saldırıda ağır yaralanan Hamaney, aynı yıl içinde Cumhurbaşkanı seçildi. 1985'te ikinci kez bu göreve geldi. Humeyni'nin 1989'daki vefatının ardından Uzmanlar Meclisi tarafından ülkenin en üst makamı olan Rehberlik görevine getirildi. O tarihten bu yana İran'ın siyasi, dini ve askeri yapısının en belirleyici figürü olarak konumunu korudu.
