Petrol sonrası Ortadoğu'da yeşil enerji liderliği yarışı, Suudi Arabistan, BAE, Umman ve Katar arasında kıyasıya geçiyor. Türkiye ise hem üretim kapasitesi hem de geçiş koridoru olma vasfıyla bu denklemin ayrılmaz parçası hâline geliyor. Rystad Energy raporuna göre 2050'ye kadar bölgenin enerji arzının yarısından fazlasının yenilenebilir kaynaklardan karşılanması bekleniyor.
Suudi Arabistan Vizyon 2030 ile nereye gidiyor?
Riyad'ın hamlesi en iddialı olanlardan biri. Vizyon 2030 çerçevesinde yenilenebilir enerji üretim kapasitesi 2020'de 3 gigavattan 2025'te 46 gigavata yükseldi. Sektörde 64 proje bulunuyor; bunların 40'ı güneş, 9'u rüzgar ve 15'i enerji depolama. NEOM bünyesinde geliştirilen yeşil hidrojen tesisi, günlük 600 ton üretim kapasitesiyle dünaynın en büyüklerinden biri olarak konumlanıyor. Yanbu merkezli Yeşil Hidrojen Merkezi'nin ilk fazı da devreye girdi; tesis, tuzdan arındırma ünitelerinden yeşil amonyak dönüşümüne kadar bütünleşik bir altyapı sunuyor.
BAE, Umman ve Katar hangi alanda öne çıkıyor?
BAE, ABD ile birlikte yenilenebilir enerji ve karbon yakalama görev güçlerine eş başkanlık ediyor; Masdar üzerinden Afrika'dan Orta Asya'ya uzanan bir yatırım ağı kurmuş durumda. Umman ise iç bölgelerinde yer alan Manah 1 ve Manah 2 güneş santralleriyle 1 gigavat üretim kapasitesine ulaştı. Bu iki tesis, ülkedeki yenilenebilir enerji oranını yüzde 6,6'dan çok daha yukarıya çekmeyi ve yıllık 1,4 milyon ton karbon emisyonu azaltmayı hedefliyor.
Katar ise sıvılaştırılmış doğalgaz gelirini güneş yatırımlarına aktarıyor. Doha, geçiş döneminde gazı stratejik kaldıraç olarak kullanıyor ve 2030 sonrası için yenilenebilir kapasitesini büyütüyor.
Türkiye nasıl bir rol üstleniyor?
Acwa Yönetim Kurulu Başkanı Muhammed Abunayyan'a göre Çin ve Hindistan dışında bölgede gerçekten büyük yenilenebilir kapasiteye sahip olacak iki ülke var: Türkiye ve Suudi Arabistan. Türkiye, kısa sürede 40 gigavatlık yenilenebilir kapasiteye ulaştı ve 2035'e kadar bu rakamın üzerine 80 gigavat eklemeyi hedefliyor.
İki ülke arasında 5 gigavatlık yenilenebilir enerji anlaşmasının 2 gigavatlık ilk fazı imzalandı, kalan 3 gigavatlık ikinci faz ise Antalya'da düzenlenecek COP31 kapsamında resmileşecek. Sivas ve Karaman Taşeli'de kurulacak güneş enerjisi santralleri bu anlaşmanın somut çıktıları arasında. Ayrıca Suudi Arabistan'dan Türkiye'ye uzanan entegre elektrik iletim hattı üzerinde çalışmalar sürüyor; bu hat hem Türkiye hem Avrupa için alternatif bir yeşil enerji koridoru olmaya aday.
