İngiltere merkezli The Economist dergisi, ABD, İsrail ve İran arasında tırmanan gerilimin ardından ticari uydu görüntülerine erişimde bazı kısıtlamalar getirildiğini yazdı. Haberde, son yıllarda araştırmacılar ve gazeteciler için önemli bir doğrulama aracı haline gelen yüksek çözünürlüklü görüntülerin bir bölümünün erişime kapatıldığı ya da gecikmeli yayımlandığı belirtildi.
Araştırmacılar bazı görüntülere ulaşamadı
Haberde, ismi açıklanmayan bir araştırmacının 6 Mart'ta yaptığı değerlendirmeye yer verildi. Araştırmacının, bir gün önce incelediği İran kıyı şeridine ait görüntülere daha sonra yeniden erişemediği aktarıldı.
Bu durumun, çatışma bölgelerine ilişkin açık kaynaklı bilgi akışında yeni bir sınırlama yarattığına dikkat çekildi.
Planet Labs yayın süresini geciktirdi
The Economist'in haberine göre ABD merkezli uydu görüntüleme şirketi Planet Labs, ABD, İsrail ve İran arasında başlayan çatışmaların ardından Orta Doğu'ya ilişkin yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinin yayımlanmasına önce 4 gün gecikme uyguladı. Daha sonra bu sürenin 2 haftaya çıkarıldığı ifade edildi.
Haberde, Planet Labs'ın geçmişte hassas bölgelere ait görüntüleri diğer bazı şirketlere göre daha açık biçimde paylaştığı, ancak son gelişmelerin ardından bu politikasını değiştirdiği kaydedildi.
Şirketten denge vurgusu
Planet Labs'ın konuya ilişkin açıklamasına da yer verilen haberde, şirketin amacının şeffaflık taahhüdü ile görüntülerin müttefiklere, NATO güçlerine ya da sivillere zarar verecek saldırıların planlanmasında kullanılma riskini sınırlama sorumluluğu arasında denge kurmak olduğu belirtildi.
Şirketin bu kararı bağımsız olarak aldığını bildirdiği aktarıldı. Bununla birlikte haberde, ABD yönetiminin uydu şirketleri üzerinde baskı kurduğu yönündeki iddialara da yer verildi.
Geçmişte de benzer sınırlamalar uygulanmıştı
Haberde, ABD'nin geçmişte de ticari şirketlerin yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerini yayımlamasına bazı sınırlamalar getirdiği hatırlatıldı. İsrail'e ilişkin görüntüler üzerindeki kısıtlamaların 2020 yılında kaldırıldığı, 2023 yılında ise Gazze'den gelen görüntülerin geciktirildiği belirtildi.
ABD merkezli bir diğer uydu görüntüleme şirketi Vantor'un da uzun süredir ABD askeri üslerine ait görüntüleri yayımlamama politikası uyguladığı, 2022'den sonra Ukrayna'ya ilişkin bazı görüntüleri de kısıtladığı ifade edildi.
Çin ve Avrupa merkezli şirketler de öne çıkıyor
Haberde, Jilin-1 ve Siwei gibi Çin merkezli şirketlerin uydu görüntüleme alanındaki faaliyetlerini artırdığına dikkat çekildi. Ayrıca Fransa ve Almanya hükümetlerinin büyük hisselere sahip olduğu Avrupa firması Airbus'ın da kendi gözlem uydularını işlettiği aktarıldı.
Bu gelişmelerin, uydu görüntüleme alanındaki rekabeti ve veri akışını daha da önemli hale getirdiği vurgulandı.
Geçiş sıklığı kritik önem taşıyor
The Economist, araştırmacılar ve gazeteciler açısından uydu geçiş sıklığının büyük önem taşıdığını belirtti. Çatışma bölgelerinde yaşanan gelişmelerin düzenli ve güvenilir biçimde takip edilebilmesi için güncel görüntülere hızlı erişimin gerekli olduğu ifade edildi.
Haberde, gerçek uydu görüntülerinin gecikmesi ya da engellenmesinin, yapay zekayla üretilmiş sahte görüntülerin yayılma riskini artırabileceği de kaydedildi. Bu durumun, sivil kayıpların ve saldırıların bağımsız biçimde doğrulanmasını zorlaştırabileceği belirtildi.
