Türkiye’de akademik kariyer planlayan binlerce aday için önemli bir düzenleme yürürlüğe girdi. Yükseköğretim Kurulu (YÖK), stratejik ve öncelikli alanlarda doktora eğitimi alacak adayların daha şeffaf ve ölçülebilir kriterlerle seçilmesi amacıyla merkezi yazılı sınav sistemini devreye aldı. Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmeliğe göre bu sınavda başarılı olan adaylar, doktora eğitimlerinin ardından araştırma görevlisi kadrolarına atanma fırsatı elde edebilecek.
Resmi Gazete’de Yayımlandı: Akademik Alımda Yeni Dönem
6 Mart 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle, “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”te dikkat çeken düzenlemeler yapıldı.
YÖK, özellikle Türkiye için stratejik öneme sahip bilim ve teknoloji alanlarında doktora yapacak adayların seçim sürecini daha objektif hale getirmek amacıyla yönetmeliğin 15. maddesine yeni bir fıkra ekledi. Böylece akademik kadroların niteliğini artırmaya yönelik merkezi bir değerlendirme mekanizması oluşturuldu.
Kontenjanın 4 Katı Aday Yazılı Sınava Girecek
Yeni sisteme göre YÖK tarafından belirlenen üniversitelerde ve yine YÖK’ün tespit ettiği öncelikli doktora alanlarında öğrenci alımı belirli kriterlere göre yapılacak.
Merkezi yazılı sınava girecek aday sayısı ise ilan edilen kontenjanın en fazla dört katı ile sınırlı olacak.
Yazılı sınava katılmaya hak kazanacak adaylar şu kriterlere göre sıralanacak:
ALES puanı: %40
Yabancı dil puanı: %30
Lisans mezuniyet notu: %30
Bu hesaplama sonucunda üst sıralarda yer alan adaylar merkezi yazılı sınava davet edilecek. Yazılı sınavda 70 puanın altında kalan adaylar başarısız sayılacak.
Nihai Başarı Puanı Nasıl Hesaplanacak?
Doktora programına yerleştirme sürecinde nihai başarı puanı farklı bir ağırlık sistemiyle belirlenecek. Yeni hesaplama modeline göre adayların başarı puanı şu oranlara göre değerlendirilecek:
ALES puanı: %25
Lisans mezuniyet notu: %25
Yabancı dil puanı: %20
Merkezi yazılı sınav puanı: %30
Bu hesaplama sonucunda 70 puanın altında kalan adaylar doktora programına kabul edilmeyecek. Böylece akademik kariyer yolunda daha rekabetçi ve ölçülebilir bir sistemin uygulanması hedefleniyor.
Sınavı Geçenler Araştırma Görevlisi Olabilecek
Yeni düzenlemeye göre doktora programına kabul edilen adaylar, YÖK’ün belirlediği öncelikli alanlarda üniversitelerde araştırma görevlisi kadrolarına atanabilecek. Atama işlemleri mevcut mevzuat çerçevesinde yürütülecek.
Doktora eğitiminin diğer süreçleri ise yürürlükte bulunan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği hükümlerine göre devam edecek.
Uzmanlara göre bu model, Türkiye’nin bilimsel rekabet gücünü artıracak nitelikli akademisyenlerin yetişmesine katkı sağlayabilir. Aynı zamanda stratejik alanlara insan kaynağı yönlendirilmesi açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Yeni Sistem Lisansüstü Yönetmeliğine de Eklendi
Aynı gün yayımlanan “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile doktora öğrenci seçimine ilişkin yeni sistem lisansüstü eğitim mevzuatına da dahil edildi.
Buna göre YÖK’ün belirlediği üniversitelerde ve öncelikli alanlardaki doktora programlarına Türk vatandaşlarının kabulü, öğretim elemanı atamalarına ilişkin yönetmelikte yer alan esaslara göre gerçekleştirilecek.
Yabancı uyruklu adayların başvuruları ise YÖK tarafından belirlenecek özel usul ve değerlendirme kriterlerine göre incelenecek.
Doğum Yapan Lisansüstü Öğrencilere Ek Süre Hakkı
Yönetmelikte yapılan bir diğer dikkat çekici düzenleme ise lisansüstü eğitim gören kadın öğrenciler için getirilen yeni hak oldu. Buna göre doğum yapan lisansüstü öğrenciler, talep etmeleri halinde doğum sonrası iki dönem ek süre kullanabilecek.
Verilen bu süreler lisansüstü eğitimdeki azami süre hesabına dahil edilmeyecek. Böylece akademik kariyerine devam eden kadınların eğitim süreçlerinin daha esnek hale getirilmesi amaçlanıyor.
