Sosyal güvenlik sisteminde yapılan düzenlemeler, kamu çalışanlarının emeklilik şartlarında göreve başlama tarihine göre önemli farklılıklar ortaya çıkardı. Özellikle 1 Ekim 2008 tarihi, memurlar açısından emeklilik hesaplamalarında kritik bir dönüm noktası haline geldi. Bu tarihten önce kamu görevine başlayanlar 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamındaki haklardan yararlanmaya devam ederken, 1 Ekim 2008 sonrasında memuriyete başlayanlar 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamına alındı.
18 YAŞINDAN ÖNCEKİ PRİMLER YOK SAYILMIYOR
Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş’ın aktardığı bilgilere göre, yeni nesil memurlar 4/1-c kapsamında sigortalı kabul ediliyor ve emeklilik hesabında 18 yaş sınırı dikkate alınıyor. 18 yaşından önce ödenen primler toplam prim gününe eklenirken, sigortalılık süresinin başlangıcı kişinin 18 yaşını doldurduğu tarih olarak kabul ediliyor. Meslek veya sanat okulu mezunlarının mahkeme kararıyla ergin kılınması halinde ise 18 yaşından önceki işe giriş tarihi sigortalılık başlangıcı olarak değerlendirilebiliyor.
AYLIK BAĞLAMA ORANINDA DİKKAT ÇEKEN FARK
5510 sayılı Kanuna tabi memurlarla eski sistemdeki kamu çalışanları arasında emekli aylığının hesaplanması açısından da önemli farklılıklar bulunuyor. Haberde aktarılan bilgilere göre eski memurlarda aylık bağlama oranı yüzde 75 ile yüzde 85 seviyelerinde seyrederken, 5510 kapsamındaki memurlarda her 360 gün için yüzde 2 üzerinden hesaplama yapılıyor. Buna göre 9 bin prim gününde aylık bağlama oranı yüzde 50 seviyesinde kalıyor. Eski sistemde son derece, kademe ve ek gösterge önem taşırken, yeni sistemde çalışma hayatı boyunca prime esas kazançların ortalaması emekli aylığının hesaplanmasında dikkate alınıyor. Ayrıca yeni sistem kapsamında emekli olduktan sonra yeniden 4/1-a veya 4/1-c kapsamında çalışmaya başlayanların emekli aylıklarının kesildiği belirtiliyor.
9 BİN PRİM GÜNÜ İÇİN KRİTİK TARİH 2036
Yeni nesil memurlar açısından en önemli eşiklerden birini 2036 yılı oluşturuyor. 9 bin prim gününü 2036 yılından önce tamamlayan kadınlar 58, erkekler ise 60 yaşında emeklilik hakkı elde edebiliyor. Prim şartının bu tarihten sonra tamamlanması durumunda ise emeklilik yaşı kademeli olarak yükseliyor ve 65 yaşına kadar çıkabiliyor. Dolayısıyla prim ödeme gün sayısının hangi yılda tamamlandığı, emeklilik yaşının belirlenmesinde doğrudan etkili oluyor.
5 BİN 400 GÜNLE KISMİ EMEKLİLİK İMKANI
Kanunda tam emekliliğin dışında bazı istisnai seçenekler de bulunuyor. 5 bin 400 gün prim ödeyenler, belirlenen kademeli yaş sınırına üç yıl eklenmesi ve 65 yaşın aşılmaması şartıyla yaşlılık aylığı alabiliyor. Yaş haddinden resen emekliye ayrılanlara 5 bin 400 prim gününün bulunması halinde aylık bağlanabilirken, özel kanunları kapsamında kadrosuzluk nedeniyle emekliliğe sevk edilenlere ise yaş şartı aranmadan 9 bin prim gününü tamamlamaları durumunda aylık bağlanabiliyor.
