Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede kurumsal yapıyı güçlendirmek amacıyla önemli bir adım attı. Resmi Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Bakanlığa bağlı olarak faaliyet gösteren Risk Analizi Genel Müdürlüğü, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bünyesine alındı. Düzenleme kapsamında, genel müdürlüğün yürüttüğü görevlerin artık GİB çatısı altında sürdürüleceği, ayrıca bu alanda çalışmaların koordinasyonu için bir başkan yardımcısının da özel olarak görevlendirileceği bildirildi.
Risk analizi faaliyetleri, geçmişte Gelir İdaresi bünyesinde yürütülmüş; daha sonra Vergi Denetim Kurulu’na devredilmiş ve ardından yeniden Gelir İdaresi görev alanına dahil edilmişti. 2020 yılında kurulan Risk Analizi Genel Müdürlüğü, vergi kayıp-kaçağı ve kayıt dışı ekonomik faaliyetlerin tespiti, önlenmesi ve bu konuda risk analizi çalışmaları yürütmek üzere görevlendirilmişti. Bu kapsamda kurum, ileri analiz araçları ile yapay zekâ destekli altyapı geliştirme çalışmaları yürütürken, tek sistem üzerinden analiz imkânı sağlayan RADAR sistemi ile önemli bir veri analiz kapasitesi oluşturmuştu.
Gelir İdaresi Başkanlığı ise ülke genelindeki teşkilat yapısı, güçlü bilişim altyapısı ve geniş veri tabanı sayesinde kayıt dışılıkla mücadelede kritik bir role sahip bulunuyor. GİB; mükellef beyanlarının yanı sıra tapu, noter, sicil, bankalar, e-ticaret platformları ve ilan siteleri gibi birçok kaynaktan anlık veri toplayarak güçlü bir veri ambarı oluşturuyor.
Konuyla ilgili açıklama yapan Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, iki ayrı birimin aynı hedef doğrultusunda faaliyet göstermesinin tek çatı altında toplanarak daha verimli hale getirileceğini vurguladı. Şimşek, birleşmeyle birlikte risk analizinde uzmanlaşma hedefinin gerçekleşeceğini, büyük veri ve iş zekâsı uygulamalarıyla desteklenen, veri madenciliğine dayanan daha etkin bir risk ve uyum analiz sisteminin kurulacağını belirtti. Ayrıca tespit edilen risklerin daha hızlı sonuçlandırılması adına inceleme süreçlerinin de Gelir İdaresi bünyesinde hızlandırılacağını ifade etti.
Yeni düzenlemenin, hem kamu kaynaklarında tasarruf sağlaması hem de kayıt dışılıkla mücadelede daha hızlı ve etkili sonuçlar alınması açısından önemli bir değişiklik olduğu değerlendiriliyor.
