Mart ayında küresel piyasalar alışılmışın dışında bir tabloyla karşılaştı. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının gölgesinde, genelde kriz dönemlerinde yükselmesi beklenen altın bu kez ters yönde hareket etti. Güvenli liman algısına rağmen ons altın fiyatı yaklaşık %11,5 gerileyerek yatırımcıları şaşırttı. Bu beklenmedik düşüş, hem küresel altın piyasasını hem de Türkiye’deki birikimleri doğrudan etkiledi.
Altında 1 Yıllık Kazanç Eriyor
QNB ekonomistlerinin analizine göre, altın fiyatlarındaki sert düşüş son bir yılda oluşan kazançları da törpüledi. Şubat ayında 325 milyar dolar seviyesinde olan yıllık değer artışı, martta 97 milyar dolarlık kayıpla 200 milyar dolara geriledi. Bu tablo, altının her koşulda güvenli liman olmayabileceği yönündeki tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Buna rağmen 200 milyar dolarlık kazanç hâlâ oldukça yüksek bir büyüklüğe işaret ediyor. Yani düşüş sert olsa da altın yatırımcısı tamamen kazançsız değil.
Türkiye’nin Altın Varlığı Dikkat Çekiyor
Türkiye’de toplam altın stoku yaklaşık 4.300 ton seviyesinde bulunuyor. Bu miktarın parasal karşılığı ise yaklaşık 667 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Şubat ayında 4.287 ton olan stokun, 2024 ortalarından bu yana yalnızca yaklaşık 150 tonluk sınırlı bir artış göstermesi dikkat çekiyor.
Peki talep artarken stok neden aynı hızda büyümedi?
Talep Var Ama Stok Artışı Sınırlı
Uzmanlara göre bunun iki temel nedeni var:
- Altın ithalatına getirilen kısıtlamalar
- Merkez Bankası’nın rezervlerden yaptığı satışlar
Bu iki faktör, yatırımcı ilgisi yüksek olmasına rağmen toplam stok artışını frenledi.
Merkez Bankası Rezervlerinde Gerileme
Mart ayında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) altın rezervleri 116,3 ton azalarak 434,1 tona düştü. Hazine tarafında da 3,2 tonluk düşüşle stok 23,8 tona indi. Ancak bu gerilemenin tamamı satıştan kaynaklanmıyor.
Analizlere göre yaklaşık 11,3 milyar dolarlık değişim altın/dolar swap işlemlerinden geldi. Bu da düşüşün büyük bölümünün teknik işlemlerden kaynaklandığını gösteriyor.
Altının İç Talebe Etkisi Zayıfladı
Altın fiyatlarındaki yükseliş, son dönemde Türkiye’de iç talebi destekleyen önemli unsurlardan biri olmuştu. Ancak mart ayındaki düşüşle birlikte bu etkinin bir kısmı geri verilmiş oldu.
Yine de altın stokunun yıllık kazancı hâlâ Türkiye ekonomisi için önemli bir gösterge. Bu kazanç, Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’nın (GSYH) %12,1’i seviyesinde bulunuyor.
Altın Stoku Nasıl Hesaplanıyor?
Türkiye’de “yastık altı” olarak tutulan altınlar nedeniyle kesin veriler bulunmuyor. Bu nedenle ekonomistler tahmini hesaplama yöntemleri kullanıyor. Bu yöntemler arasında:
- TÜİK’in altın ithalat ve ihracat verileri
- Aylık ortalama altın fiyatları
- Yurt içi üretim verileri
yer alıyor. Bu verilerle toplam altın miktarı ton bazında hesaplanırken, fiyat değişimleriyle de parasal değer belirleniyor.
