2000 yılından sonra yönetim blue jean üretimini bırakıp askeri ve güvenlik tekstiline geçmeye karar verdi, iş değişince tezgaha gelen kumaş da, o kumaşı dokuyan üretici de değişti. Kot kumaşını pek çok dokumacı üretir, aleve dayanan ya da gece görüş cihazında parlamayan kumaşı ise uzmanlaşmış üretici dokur. O üreticinin hangi ülkede olduğu da askeri tekstilde fiyatla birlikte sorulan sorulardan.
Bu sorunun cevabı Hedef dergisinin Ekim 2024 sayısındaki söyleşide var; dergi İstanbul Tekstil ve Konfeksiyon İhracatçı Birlikleri'nin (İTKİB) yayını, konuşan da Yükseloğlu. Şirket ürettiği ürünlerin hiçbirinde ithal malzeme kullanmıyor, üretim tamamen yerli. Röportajda Türkiye'nin teknik tekstildeki rekabet gücü de sorulmuş, Yükseloğlu o soruda hem kendi firmasını hem sektörü anlatmış. Türk üreticilerin yeterliliğine dair sözleri de o cevapta, aşağıda birebir aktarılıyor.
Malzeme nereden geliyor?
Kumaş da yan sanayi girdisi de, şirketin beyanına göre, Türkiye'deki üreticilerden geliyor. Yükseloğlu'nun anlatımında bir iş alındığında kumaşçıdan yan sanayiciye kadar bütün sektör aynı anda harekete geçiyor, işin keyfini de buraya bağlıyor. Şirket işi gereği çoğunlukla teknik tekstil kullanıyor. Ürün listesi battaniyeden kan dondurucu tampona kadar uzuyor, hepsine kısa sürede çözüm üretebildiklerini söylüyor.
Toptan askeri üniforma ve asker malzemeleri üretimi Raff Military Textile'ın kendi tesislerinde yapılıyor. Teknik şartname veren alıcı için üretim doğrudan o şartnameye göre planlanıyor. Şartname kumaşın gramajını, dokumasını, rengini ve geçmesi gereken testleri yazar. Yerli tedarikle çalışmak, her kalem için Türkiye içinde bir kumaşçı ve bir yan sanayici bulmak demek.
Türk teknik tekstil üreticileri neden yeterli?
Yükseloğlu'na göre şirket istenen kumaş özelliklerinin tamamını karşılıyor. Türkiye'de teknik tekstil üreten çok sayıda firma var, üretimde de bir sorun görmüyor. Teknik tekstil, görünüşünden önce işlevi için üretilen kumaşın adı. Aleve dayanan, statik elektrik biriktirmeyen, suyu iten, yırtılmaya direnen ya da yakın kızılötesinde iz vermeyen dokuma ve örmeler bu sınıfa girer, askeri giyim de bu sınıfın alıcıları arasında. Türk teknik tekstil sanayii, pamuklu dokuma ve hazır giyimle büyüyen tekstil sanayiinin bu işlevli kumaşları üreten kolu. Kamuflaj baskılı ripstop, FR viskon karışımlı dokumalar, aramid içerikli yanmaz kumaşlar, antistatik iplikli örmeler hep bu koldan çıkıyor.
Yükseloğlu, Hedef'in Türkiye'nin bu alandaki rekabet gücünü sorduğu bölümde cevabını şöyle veriyor:
"Tüm istenen kumaş özelliklerini karşılıyoruz."
"Türkiye'de teknik tekstil alanında faaliyet gösteren birçok firma var. Onlar da ellerinden gelenin en iyisini yapıyor. Üretimde herhangi bir sorun görmüyoruz."
Yönetim Kurulu Başkanı Eray Yükseloğlu'nun İTKİB Hedef'e verdiği röportajdan, Ekim 2024
Aynı cevapta zayıf tarafı da söylüyor. Türk tekstili işçilikte fiyat tutturmakta zorlanıyor, çıkışı da markalaşmakta görüyor.
Yerlilik alıcıya ne sağlar?
Yerli tedarik alıcıya en başta zaman kazandırır. İthal kumaşta sevkiyat ve gümrük süresi üretim takviminin önüne eklenir, kumaşçı aynı ülkedeyse bu süre düşer. İkinci kazanç tekrar siparişte. Numuneyle seri üretim aynı kaynaktan çıkar, bir yıl sonraki sipariş de ilkiyle aynı kumaştan dikilir, rengin ve gramajın tutması kolaylaşır. Teklif dosyasında kumaşın menşei sorulduğunda cevap da tek ülke.
Raff Türkiye'nin üretim modeli buna uygun. Seri üretime numune onayından sonra geçiliyor, alıcı o aşamada tasarımı, malzemeyi ve kaliteyi onaylıyor, seri üretim de onaylanan numuneye göre yapılıyor. Hız da aynı modelin parçası. Yükseloğlu Hedef'e müşteri bir şey yazdığında beş dakika içinde geri döndüklerini söylemiş. Kumaşçının aynı ülkede olması bu hızın malzeme ayağını tamamlıyor.
Hangi kumaş türleri kullanılıyor?
Üretimde ripstop ve nem emici kumaşlar, Nomex tipi yanmaz kumaşlar, aramid ile FR viskon karışımları, geri dönüştürülmüş polyester ve organik pamuk kullanılıyor. Nem emici kumaş teri liften uzaklaştırıp yüzeyde buharlaştırır, sıcak iklim üniformasında ilk aranan özelliklerden. Ripstop, dokumaya belirli aralıklarla kalın iplik atılarak elde edilen kareli yapı. Kumaş bir yerinden yırtıldığında yırtık kalın ipliğe gelince durur, kamuflaj üniformada bu dokumanın tercih edilme sebebi de bu. Şirketin 16 Şubat 2024'te duyurduğu yanmaz, su itici ve böcek kovucu kumaşın dört kompozisyonundan biri de 200/220 g/m² ripstop. İçinde yüzde 64 FR viskon, yüzde 25 para aramid, yüzde 10 naylon ve yüzde 1 antistatik lif var. FR viskon, aleve dayanıklılığı lif üretilirken kazandırılmış viskoz. Böcek kovucu bileşen permetrin. Şirketin duyurusunda kumaşın tropikal bölgelerdeki sıtma, Lyme ve Kırım-Kongo kanamalı ateşi riski düşünülerek geliştirildiği yazıyor.
Nomex, DuPont'un 1960'larda geliştirdiği meta-aramid lifin markası. Alevle karşılaşınca erimez ve damlamaz, yüzeyi kömürleşir, pilot tulumu da itfaiyeci elbisesi de bu liften dikilir. Raff, Yükseloğlu'nun anlatımıyla bu tip yanmaz kumaştan tulum üretiyor. Üretim sayfasına göre nanoteknoloji kaplamayla kumaşa UV koruması ve antibakteriyel özellik kazandırılıyor, ürünler OEKO-TEX sertifikalı.
Raff Military Textile hakkında
Raff Military Textile, ordu, polis ve itfaiye teşkilatları için üniforma, koruyucu giysi, bot, teçhizat ile arma, rütbe ve apolet üreten İstanbul merkezli bir aile şirketidir; kökleri 1940'lı yıllara uzanır ve dört kuşaktır tekstil üretir. İhracat odaklı çalışan şirket üretimini kendi tesislerinde yapar. Belgeleri: ISO 9001:2015, ISO 10002, ISO 14001:2015, ISO 31000:2018, ISO 14064-1:2018 ve OEKO-TEX. Üyelikleri: SASAD, SAHA İstanbul, SSİ, TİM, İTO, İHKİB, DEİK.
