ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaş planlarında öngörülen senaryolardan birinin gerçekleşmediği yönündeki değerlendirmeler ABD basınına yansıdı. Haberlere göre, savaş öncesinde İran’da kitlesel bir ayaklanma çıkacağı ve bunun yönetimi zayıflatacağı yönündeki beklenti karşılık bulmadı.Savaşın üçüncü haftası geride kalırken, İran’daki iç dengelere ilişkin yapılan hesapların sahada beklenen sonucu vermediği ifade edildi. Özellikle savaşın ilk günlerinde gündeme gelen iç karışıklık ve rejim karşıtı hareket beklentisinin gerçekleşmemesi dikkat çekti.
MOSSAD’ın planı beklendiği gibi işlemedi
İddialara göre İsrail dış istihbarat servisi MOSSAD, savaşın ilk günlerinde İran içinde kitlesel bir ayaklanmanın tetiklenebileceğine ilişkin bir plan sundu. Bu planın, yoğun hava saldırıları ve üst düzey İranlı isimlere yönelik operasyonların ardından protestoların büyümesi ve yönetimin zayıflaması varsayımına dayandığı belirtildi.Söz konusu planın, İsrail Başbakanı BENJAMİN NETANYAHU’ya sunulduğu, daha sonra da Ocak ayında Washington’da DONALD TRUMP yönetimiyle paylaşıldığı öne sürüldü. Haberde, hem İsrail tarafının hem de Trump’ın ilk aşamada bu senaryoya olumlu yaklaştığı ifade edildi.
Beklenen ayaklanma gerçekleşmedi
Savaş başladıktan yaklaşık üç hafta sonra ise İran’da kitlesel bir halk hareketinin ortaya çıkmadığı kaydedildi. ABD ve İsrail istihbarat değerlendirmelerine göre İran yönetimi zayıflamış olsa da ayakta kalmayı sürdürdü.Haberde, İran’daki güvenlik güçlerinin oluşturduğu baskı ve korku ortamının kitlesel protestoların önüne geçtiği belirtildi. Böylece savaş öncesi planlamadaki önemli varsayımlardan birinin karşılık bulmadığı aktarıldı.
ABD ve İsrail’de görüş ayrılığı dikkat çekti
New York Times’ta yer aldığı belirtilen değerlendirmelere göre, savaş öncesinde hem bazı ABD’li yetkililer hem de İsrail ordusunun askeri istihbarat birimi AMAN, İran’da geniş çaplı ayaklanma ihtimaline temkinli yaklaşıyordu.Amerikalı askeri yetkililerin, bombardıman sürerken halkın sokaklara çıkmasının gerçekçi olmadığını Trump’a ilettiği, istihbarat raporlarında da geniş çaplı isyan ihtimalinin düşük görüldüğü ifade edildi. Savaş ilerledikçe Washington yönetiminin de bu beklentiyi kamuoyunda daha az dile getirmeye başladığı kaydedildi.NETANYAHU’nun ise zamanla daha temkinli bir dil kullanmaya başladığı, “Devrimler havadan yapılamaz” diyerek sahada bir yer unsuruna ihtiyaç olduğunu söylediği aktarıldı.
Trump’ın Kürt gruplar çıkışı gündeme geldi
Haberde dikkat çeken başlıklardan biri de Irak’ın kuzeyindeki Kürt gruplara ilişkin değerlendirmeler oldu. İddiaya göre, savaş planları içinde bu grupların İran’a yönlendirilmesi seçeneği de masaya geldi.MOSSAD’ın bu gruplarla uzun süredir bağlantılarının bulunduğu, CIA’nin de geçmişte çeşitli destekler sağladığının öne sürüldüğü haberde, İsrail’in İran’ın kuzeybatısına yönelik saldırılarının da böyle bir senaryoya zemin hazırlama amacı taşıdığı değerlendirildi.Ancak ABD tarafının bu seçeneğe sıcak bakmadığı, Trump’ın Kürt güçlerin İran’a girmesini istemediğini açık şekilde dile getirdiği ifade edildi.
Türkiye’nin mesajı öne çıktı
Süreçte Türkiye’nin de devreye girdiği ve Dışişleri Bakanı HAKAN FİDAN’ın Washington’a uyarı niteliğinde bir mesaj ilettiğinin öne sürüldüğü belirtildi. Haberde, Ankara’nın bölgedeki yeni bir denklem ve yeni sahadaki hareketlilik konusunda hassasiyet gösterdiği ifade edildi.Türkiye’nin, bölgesel gelişmeleri yakından izlediği ve sınır güvenliğiyle bağlantılı başlıklarda pozisyonunu net şekilde ilettiği değerlendirmesi öne çıktı.
Savaş planlarında yeni hesaplar yapılıyor
Savaşın ilerleyen günlerinde İran’da içeriden çözülme yerine çatışmanın daha da sertleştiği, İran’ın Körfez bölgesindeki askeri hedefler, şehirler ve enerji altyapılarına yönelik saldırılar düzenlediği ifade edildi.Bu tablo, savaş öncesi yapılan planlamalarda öngörülen iç çözülme senaryosunun yerini daha geniş kapsamlı bir bölgesel gerilim riskine bıraktığını gösterdi. ABD ve İsrail tarafında bundan sonraki adımlara ilişkin yeni değerlendirmelerin yapıldığı belirtildi.
