İstanbul'un Kağıthane ve Üsküdar ilçelerinde akrep görülmesinin ardından açıklamalarda bulunan Yeditepe Üniversitesi Farmasötik Toksikoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ahmet Aydın, bu canlıların yalnızca kırsal bölgelerde değil, metropollerde de görülebileceğini belirtti.
Prof. Dr. Aydın, “Metropollerde kırsal kesim çok fazlaysa, akreplerin yaşayabileceği otluk, çimenlik alanların, inşaat yıkıntılarının veya çalı çırpı yığınlarının bulunması durumunda bu yerlerde akrepler çok bulunabilir. Çünkü onlar da doğanın bir parçası.” dedi.
NEMLİ ORTAMLAR AKREPLERİ YAŞAM ALANLARINA YAKLAŞTIRIYOR
Akreplerin nemli ortamları tercih ettiğini belirten Aydın, İstanbul'daki hava koşullarının da bu canlıların evlere kadar yaklaşmasında etkili olabileceğini söyledi.
“İstanbul şu anda çok nemli. Belki bu nemden dolayı artık evlere kadar girecek hale gelmiş olabilirler” ifadelerini kullandı.
DÜNYADA BİNLERCE TÜRÜ BULUNUYOR
Dünyada binlerce farklı akrep türü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Aydın, bunların yaklaşık 70'inin insanlarda ciddi zehirlenmelere neden olabildiğini ifade etti.
Türkiye'de de zehirli akrep türlerinin bulunduğunu belirten Aydın, “Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ya da nemli alanlarda bu türler bizde de mevcut. En azından birkaç türü ciddi şekilde zehirli ve karşımıza çıkanlar da genellikle zehirli akrepler” açıklamasında bulundu.
AKREP SOKMASINDA BELİRTİLERE DİKKAT
Akrep sokması durumunda paniğe kapılmamak gerektiğini belirten Aydın, zehirlenmenin boyutunda akrebin büyüklüğü ve vücuda giren zehir miktarının belirleyici olduğunu söyledi.
“Çok panik yapmamak gerekir. Çünkü akrebin boyutuna göre insana zerket edeceği zehir miktarı değişecektir. Küçük bir akrepse zehir miktarı daha az olacaktır ve bu durumda genellikle çok büyük zehirlenme belirtisi olmaz” dedi.
Akrep sokmalarında çoğunlukla sokulan bölgede ağrı, kızarıklık ve şişlik gibi bölgesel belirtilerin görüldüğünü anlatan Prof. Dr. Aydın, sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguladı.
“Vatandaşlarımız mümkün olduğu kadar böyle bir akrep zehirlenmesiyle karşılaşırlarsa sağlık kuruluşuna gitmeli. Sistemik belirti dediğimiz solunum durması, kalp durması, kalp çarpıntısı gibi etkiler daha az görülür. Ancak sokan akrebin büyüklüğü, sokan akrebin sayısı ve vücuda giren zehir miktarı çok önemli. Bunlar az olduğu zaman lokal etkilerle geçer. Daha yüksek zehirlenmelerde solunumun hızlanması ve kalp çarpıntısı gibi sistemik belirtiler meydana gelebilir” diye konuştu.
CİDDİ VAKALARDA ANTİVENOM TEDAVİSİ UYGULANABİLİYOR
Ağır akrep zehirlenmelerinde sağlık kuruluşlarında antivenom, yani panzehir tedavisinin uygulanabildiğini belirten Prof. Dr. Aydın, tedavi kararının hastanın durumuna göre hekimler tarafından verildiğini söyledi.
“Acil servise gittikleri anda, eğer ciddi bir zehirlenmeyse acil servislerimizde akrep serumu adı altında akrep panzehirleri mevcut. Zehirlenmeler çok fazla ve şiddetli hale gelirse klinisyenlerimiz, acil tıp uzmanlarımız karar vererek antivenom dediğimiz panzehir uygulamasını yapabilirler. Ancak akrep zehirlenmelerinin çoğunda panzehir uygulamadan da hasta kısa bir süre içerisinde kendiliğinden iyileşebilir” ifadelerini kullandı.
“BİR AKREP GÖRDÜYSENİZ ÇEVRESİNİ KONTROL EDİN”
Bir bölgede akrep görülmesinin çevrede başka akreplerin de bulunabileceği anlamına gelebileceğini belirten Aydın, vatandaşların özellikle bu konuda dikkatli olması gerektiğini söyledi.
“Bir yerde bir akrep görülmüşse, etrafında başka akrepler de olabilir. Bildiğimize göre bir anne akrep yaklaşık 60’a yakın genç akrep doğurabilir. ‘Bir tane gördük ve uzaklaştı’ demesinler. Gördükleri akrebin çevresini de kontrol ederek başka akrep olup olmadığına baksınlar. Kardeşleri yakında olabilir.” ifadelerini kullandı.
Evlerde alınabilecek önlemlere de değinen Prof. Dr. Aydın, pencerelerde sineklik kullanılmasını tavsiye etti.
“Özellikle evlerini, sinek geçirmeyen sık tellerle pencerelerini kapatırlarsa, pencere açık olsa bile bir sıkıntı olmaz. Çünkü en azından akreplerin eve girmesini engellemiş olurlar” dedi.
ÇALI ÇIRPI YIĞINLARINA DİKKAT
Bahçeli ve müstakil evlerde yaşayanların akreplerin barınabileceği ortamlar oluşturmaması gerektiğini belirten Prof. Dr. Aydın, özellikle çalı ve çırpı yığınlarının risk oluşturabileceğini söyledi.
“Bahçelerinde, etraflarında çalı çırpı yığınlarını tutmamaları gerekir. Çünkü onlar için tam ideal bir yaşam ortamı” dedi.
Akreplerin insanlara saldırmak amacıyla hareket etmediğini de vurgulayan Aydın, “Akreplerin insanlara saldırmak gibi bir niyetleri yok. Onlar da kendi hayatlarını sürdürüyorlar. Üzerine basılmadığı, sıkıştırılmadığı ya da bir şekilde oynanmadığı sürece herhangi bir şey beklemiyoruz” diye konuştu.
AYAKKABILARI GİYMEDEN ÖNCE MUTLAKA KONTROL EDİN
Yaz döneminde piknik ve kırsal alanlarda vakit geçiren vatandaşlara da uyarılarda bulunan Prof. Dr. Aydın, dışarıda bırakılan ayakkabı ve kıyafetlerin kullanılmadan önce kontrol edilmesi gerektiğini belirtti.
“Kırsalda çıkardıkları veya evin dışına bıraktıkları ayakkabılarını giymeden mutlaka kontrol etsinler. Kıyafetlerini mutlaka kontrol etsinler. Ayakkabının içi ciddi bir nem kaynağı. Kapalı ortam nedeniyle ayağınızı soktuğunuz anda içerisinde bulunan akrep ya da başka böcekler istenmeyen sokmalara yol açabilir” diye konuştu.
Prof. Dr. Aydın, İstanbul'da çok sayıda akrep sokması vakası beklemediklerini ifade etti. Akrep sokmalarının özellikle kırsal bölgelerde ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde daha sık görülebileceğini belirtti.
