Çad hükümeti, Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) kurucu anlaşması olan Roma Statüsü'nden resmen çekildiğini açıkladı. Hükümet, kararını Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreterine Roma Statüsü'nün 127. maddesi kapsamında resmi olarak bildirdi.
Çekilme Kararı BM'ye Bildirildi
Çad Dışişleri, Afrika Entegrasyonu ve Yurtdışındaki Çadlılar Bakanlığından yapılan açıklamada, Roma Statüsü'nden çekilme kararının UCM'nin 2002 yılında faaliyete başlamasından bu yana yürüttüğü çalışmaların kapsamlı şekilde değerlendirilmesi sonucunda alındığı belirtildi.
Açıklamada, mahkemenin performansının kuruluş amaçlarıyla karşılaştırıldığında "sınırlı ve dengesiz" kaldığı ifade edildi.
UCM'ye Afrika Odaklı Yaklaşım Eleştirisi
Bakanlık açıklamasında, UCM'nin resmi istatistiklerinin mahkemenin Afrika kıtasına yönelik belirgin bir yoğunlaşma sergilediğini ortaya koyduğu kaydedildi.
Verilere göre, 11 Mayıs 2026 itibarıyla Roma Statüsü'ne taraf 125 devlet bulunurken, bunların 33'ünü Afrika ülkeleri oluşturuyor.
Açıklamada, bugüne kadar açılan 13 soruşturmanın ilk 9'unun Uganda, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Sudan'ın Darfur bölgesi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Kenya, Libya, Fildişi Sahili, Mali ve Burundi ile ilgili olduğu belirtildi. Afrika dışındaki bölgelerde ise 4 soruşturma yürütüldüğü ifade edildi.
Savcılık Ofisinin yalnızca Nijer'e ilişkin bir ön inceleme yürüttüğü belirtilen açıklamada, mahkemenin talebiyle tutuklanan 7 kişiden 6'sının Afrika'daki davalar kapsamında yargılandığı, Afrika dışındaki dosyalarda ise yalnızca bir tutuklu bulunduğu bildirildi.
Afrika Yargı Mekanizmalarına Vurgu
Çad hükümeti, Afrika Birliği ile üye devletlere uluslararası ceza adaletinin geleceğine ilişkin değerlendirmelerini derinleştirme ve Afrika kıtasındaki yargı mekanizmalarını güçlendirme çağrısında bulundu.
Açıklamada, bunun daha adil, dengeli, güvenilir ve etkili bir kıtasal adalet sisteminin oluşturulmasına katkı sağlayacağı, aynı zamanda Afrika devletlerinin ve ulusal egemenliklerin korunmasına hizmet edeceği ifade edildi.
Cezasızlıkla Mücadele Vurgusu
Bakanlık açıklamasında, Roma Statüsü'nden çekilme kararının ağır suçlarda cezasızlıkla mücadeleden veya mağdurlar için adalet arayışından vazgeçildiği anlamına gelmediği vurgulandı.
Çad'ın en ağır suçların faillerinin hesap vermesi yönündeki kararlılığını sürdürdüğü ve diğer uluslararası hukuk belgelerinden doğan yükümlülüklerine bağlı kalmaya devam ettiği belirtildi. Ayrıca ulusal yargı sistemi ile Afrika yargı mekanizmalarının adaletin sağlanması konusunda artan kapasiteye sahip olduğu ifade edildi.
Çad'ın Roma Statüsü Süreci
Çad, Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran Roma Statüsü'nü 20 Ekim 1999 tarihinde imzaladı. Ülke, 1 Kasım 2006 tarihinde statüyü onaylayarak mahkemenin taraf devletleri arasına katıldı.
ABD'den Yeniden Değerlendirme Talebi
ABD Dışişleri Bakanlığı, 13 Temmuz 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, Amerikan egemenliğine yönelik tehdit oluşturduğu gerekçesiyle Uluslararası Ceza Mahkemesinin faaliyet gösterme yeteneğini ortadan kaldırmayı amaçlayan bir kampanya başlattığını duyurdu.
Bunun ardından ABD, 24 Temmuz 2026'da Çad'dan Roma Statüsü'ne taraf olma kararını yeniden değerlendirmesini istedi. Washington yönetimi, Uluslararası Ceza Mahkemesinin işleyişine ilişkin endişelerini dile getirdi.
