Fransa Ulusal Meclisi, tedavisi mümkün olmayan ağır hastalıklara sahip yetişkinlere belirli şartlar altında yardımlı ölüm hakkı tanıyan yasa tasarısını 291 "evet" ve 241 "hayır" oyuyla kabul etti. Yasanın yürürlüğe girebilmesi için Anayasa Konseyi'nin onayından geçmesi gerekiyor.
Yardımlı ölüm hakkı belirli şartlarla uygulanacak
Yeni düzenleme, yalnızca 18 yaşını doldurmuş, Fransız vatandaşı olan veya Fransa'da düzenli olarak ikamet eden kişileri kapsıyor.
Yasadan yararlanabilmek için başvuru sahibinin tedavisi mümkün olmayan ağır bir hastalığa sahip olması, hastalığın ileri ya da son evresinde bulunması ve tedaviyle giderilemeyen ya da kendisi açısından dayanılmaz hale gelen fiziksel veya psikolojik acılar çekmesi gerekiyor.
Ayrıca kişinin talebini özgür iradesiyle, bilinçli ve açık bir şekilde ifade edebilmesi şartı aranıyor. Ayırt etme gücü ciddi şekilde bozulmuş kişiler düzenlemeden yararlanamayacak. Hastalar ise süreç boyunca taleplerini istedikleri zaman geri çekebilecek.
Ölümcül maddeyi esas olarak hasta uygulayacak
Yasaya göre yardımlı ölüm talebi doktora iletilecek ve başvuru en az bir doktor ile hastanın bakım sürecini bilen bir sağlık çalışanının yer aldığı değerlendirme sürecinden geçirilecek. Nihai kararı ise doktor verecek.
Düzenlemede temel ilke, ölümcül maddenin hasta tarafından alınması olarak belirlendi. Ancak hastanın fiziksel olarak bunu yapamayacak durumda olması halinde ölümcül madde doktor veya hemşire tarafından uygulanabilecek.
Doktorun başvuruyla ilgili kararını en geç 15 gün içinde vermesi, kararın ardından hastaya en az iki günlük düşünme süresi tanınması ve uygulama günü hastanın kararını sürdürüp sürdürmediğinin yeniden teyit edilmesi öngörülüyor.
Sağlık çalışanlarına vicdani ret hakkı tanındı
Yasa kapsamında sağlık çalışanlarına vicdani ret hakkı da tanındı. Yardımlı ölüm sürecine katılmak istemeyen doktor ve hemşireler buna zorlanmayacak. Ancak bu durumda hastaların, sürece katılmayı kabul eden sağlık çalışanlarına yönlendirilmesi gerekecek.
Hükümetten "önemli toplumsal dönüşüm" değerlendirmesi
Yasanın kabul edilmesinin ardından Parlamento ile İlişkilerden Sorumlu Bakan Laurent Panifous, milletvekillerine hitaben yaptığı konuşmada, alınan kararın Fransa açısından önemli bir toplumsal dönüşüm anlamına geldiğini ifade etti.
Engelliler ve Özerklikten Sorumlu Bakan Camille Galliard-Minier ise yaşamın son dönemindeki hastaların yaşadığı acıların dikkate alınması gerektiğini belirterek düzenlemenin bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Yasa teklifinin hazırlayıcılarından Olivier Falorni de düzenlemenin sınırsız bir uygulama olmadığını, sıkı şartlara bağlanmış bir hak oluşturduğunu vurguladı.
Anayasa Konseyi'nin onayı bekleniyor
Ulusal Meclis'ten geçen yasa henüz yürürlüğe girmedi. Başbakan Sebastien Lecornu, düzenlemenin Anayasa Konseyi'ne taşınacağını açıkladı.
Konseyin özellikle insan onuru ilkesi, hastaya tanınan düşünme süresi, özgür rıza koşulları ve sağlık çalışanlarının vicdani ret hakkına ilişkin hükümleri incelemesi bekleniyor.
Fransa yeni bir döneme hazırlanıyor
Anayasa Konseyi'nin onay vermesi halinde Fransa, Belçika, Hollanda, İsviçre ve Kanada gibi yardımlı ölüm hakkını yasal çerçevede düzenleyen ülkeler arasına katılacak.
Fransa'da bugüne kadar aktif ötenazi ve yardımlı intihar yasak kapsamındaydı. Yasal seçeneklerin sınırlı olması nedeniyle bazı Fransız vatandaşlarının Belçika ve İsviçre'de bu uygulamalardan yararlandığı belirtilirken, 2025 yılında en az 158 Fransız vatandaşının bu ülkelerde yardımlı ölüm veya ötenazi yoluna başvurduğu bildirildi.
