Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) ile Temiz Hava Hakkı Platformunun (THHP) hazırladığı rapora göre, Türkiye'de fosil yakıt kullanımı PM2.5 kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 52'sini oluşturuyor. Raporda, fosil yakıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin yılda yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm, 8,5 milyon iş günü kaybı ve 55 milyar dolarlık ekonomik maliyetle ilişkili olduğu belirtildi.
Türkiye'de fosil yakıt kullanımının insan sağlığı ve ekonomi üzerindeki etkileri yeni bir raporla ortaya konuldu. CREA ve THHP tarafından hazırlanan "Fosil Yakıtların Türkiye'ye Ağır Faturası: Sağlık Yükü ve Ekonomik Maliyeti" başlıklı çalışmanın sonuçları düzenlenen basın toplantısında açıklandı.
Raporda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin sağlık üzerindeki etkileri, ekonomik kayıplar ve Türkiye'nin enerji tüketimindeki fosil yakıt payı değerlendirildi.
Fosil Yakıtlar Hava Kirliliğinin Yüzde 52'sini Oluşturuyor
CREA ve THHP'nin raporuna göre, Türkiye'deki ince partikül madde (PM2.5) kaynaklı hava kirliliğinin yüzde 52'si fosil yakıt kullanımından kaynaklanıyor.
Çalışmada, fosil yakıtların neden olduğu PM2.5 kirliliğiyle yılda yaklaşık 26 bin 500 erken ölüm arasında bağlantı bulunduğu hesaplandı.
Raporda hava kirliliğinin kalp ve damar hastalıkları, solunum yolu hastalıkları, akciğer kanseri, inme ve diyabetle bağlantılı ölümler üzerindeki etkileri ele alındı.
Araştırmacılar, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan kirliliğin yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, halk sağlığı üzerinde de önemli sonuçlar doğurduğunu belirtti.
Hava Kirliliğinin Ekonomik Maliyeti 55 Milyar Dolar
Raporda, fosil yakıt kaynaklı hava kirliliğinin çalışma hayatı ve ekonomi üzerindeki etkilerine de yer verildi.
Hesaplamalara göre kirlilik nedeniyle Türkiye'de yılda yaklaşık 8,5 milyon iş günü kaybı yaşanıyor.
Fosil yakıt kaynaklı PM2.5 kirliliğinin yıllık ekonomik maliyetinin ise yaklaşık 55 milyar dolar olduğu belirtildi.
Bu tutarın, Türkiye'nin 2024 yılı Gayri Safi Yurt İçi Hasılasının (GSYH) yüzde 4,1'ine karşılık geldiği ifade edildi.
Türkiye'nin Enerji İthalat Faturası Yüzde 33,8 Arttı
Araştırmada, Türkiye'nin fosil yakıt ithalatına bağımlılığının ekonomik etkileri de değerlendirildi.
Raporda, enerji ihtiyacının ithal kaynaklarla karşılanmasının Türkiye'yi uluslararası enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılgan hale getirdiği belirtildi.
Türkiye'nin enerji ithalat faturasının Ağustos 2026'da, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 33,8 arttığı kaydedildi.
Enerji ithalatındaki maliyet artışı, raporda fosil yakıt kullanımının ekonomik sonuçları kapsamında ele alındı.
Elektrik Üretiminde Kömür ve Doğal Gazın Payı
Raporda Türkiye'nin elektrik üretimi, kara yolu ulaşımı ve sanayi sektöründeki enerji tüketimine ilişkin veriler de paylaşıldı.
Buna göre 2024 yılında Türkiye'de elektrik üretiminin yüzde 35'i kömürden, yüzde 19'u ise doğal gazdan sağlandı.
Kara yolu ulaşımında tüketilen enerjinin yüzde 66'sını dizel, yüzde 17'sini LPG ve yüzde 16'sını benzin oluşturdu.
Sanayi sektöründe ise fosil yakıtların nihai enerji tüketimindeki payının yaklaşık yüzde 60 olduğu belirtildi.
Fosil Yakıtlardan Çıkış İçin Yol Haritası Çağrısı
Raporun tanıtıldığı basın toplantısında konuşan THHP Koordinatörü Deniz Gümüşel, fosil yakıtlardan çıkış sürecine yönelik bir yol haritası hazırlanması gerektiğini söyledi.
Gümüşel, Türkiye'nin enerji politikalarında fosil yakıt kullanımının azaltılmasına yönelik planlama yapılması çağrısında bulundu.
Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi İklim Değişikliği Çalışmaları Koordinatörü Dr. Ümit Şahin de yaklaşan COP31 iklim zirvesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Jeopolitik krizler nedeniyle COP31'in önemli iklim zirvelerinden biri olarak görüldüğünü belirten Şahin, Türkiye'nin zirve başkanlığı ve ev sahipliğinin iklim politikaları açısından sorumluluk getirdiğini ifade etti.
Yenilenebilir Enerjinin Payının Artırılması İstendi
Dr. Ümit Şahin, küresel enerji tüketiminde elektriğin payının artırılmasına yönelik hedeflere dikkat çekti.
Şahin, "Elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035'e kadar yüzde 35'e çıkarma hedefine ulaşılabilmesi için yenilenebilir enerjinin payının artması ve fosil yakıt kullanımının azaltılması şart" dedi.
Türkiye'nin COP31 kapsamındaki rolünü de değerlendiren Şahin, zirvenin ülkenin kendi iklim politikalarını geliştirmesi açısından önem taşıdığını belirtti.
Hava Kirliliği Çocukların Sağlığını da Etkiliyor
THHP Yürütme Kurulu Üyesi ve halk sağlığı uzmanı Prof. Dr. Çiğdem Çağlayan, hava kirliliğinin anne karnındaki bebeklerden çocuklara kadar farklı yaş grupları üzerindeki etkilerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Çağlayan, hava kirliliğinin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin doğum öncesi dönemde de görülebildiğini söyledi.
Raporda yer alan hesaplamalara göre hava kirliliğiyle her yıl yaklaşık 8 bin erken doğum ve 8 bin 200 düşük doğum ağırlıklı bebek vakası arasında bağlantı bulunuyor.
Çocuklarda ise yılda yaklaşık 5 bin 100 yeni astım vakası ve astım nedeniyle 6 bin 500 acil servis başvurusunun hava kirliliğiyle ilişkili olduğu belirtildi.
Çağlayan, söz konusu verilerin hava kirliliğinin farklı yaş grupları üzerindeki sağlık etkilerini ortaya koyduğunu ifade etti.
