İsrail Meclis Komitesi, Ultra-Ortodoks (Haredi) Yahudilerin askerlik muafiyetini güvence altına almayı amaçlayan ve Tevrat eğitimini temel hak olarak tanımlayan yasa tasarısını Genel Kurul gündemine taşıdı. Tasarının çarşamba günü ilk oylamaya sunulması beklenirken, hükümet ile muhalefet arasında sert tartışmalar yaşandı.
Tartışmalı tasarı komiteden geçti
The Times of Israel'in haberine göre, İsrail Meclisi Düzenleme Komitesi, "Tevrat Eğitimi Temel Yasa Tasarısı"nı hararetli tartışmaların ardından 10'a karşı 4 oyla Genel Kurul gündemine sevk etti.
Tasarı üzerinde bazı değişikliklerin yapılmasının ardından çarşamba günü ilk tur oylamaya sunulması bekleniyor. Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyon hükümeti, 16 Temmuz'da başlayacak Meclis tatili öncesinde düzenlemeyi yasalaştırmayı hedefliyor.
Haredi öğrencilerin askerlik muafiyeti hedefleniyor
Ultra-Ortodoks partiler tarafından hazırlanan düzenleme, Yeşiva olarak bilinen dini eğitim kurumlarında öğrenim gören Haredi öğrencilerin zorunlu askerlikten muaf tutulmasını ve askerlik yapmayı reddedenlerin cezai yaptırımlarla karşı karşıya kalmamasını amaçlıyor.
Yazılı anayasası bulunmayan İsrail'de "Temel Yasalar", anayasal hüküm niteliği taşıyor. Bu nedenle söz konusu düzenleme, anayasal düzeyde yeni bir temel yasa oluşturmayı hedefliyor.
Başsavcılık: Tasarı anayasal soru işaretleri taşıyor
İsrail Başsavcı Yardımcısı Avital Sompolinsky, tasarının mevcut haliyle önemli anayasal belirsizlikler içerdiğini belirterek eleştirilerde bulundu.
Sompolinsky, düzenlemenin gerçek amacının net şekilde ortaya konulmadığını ifade ederek, Haredi toplumunun hukuki statüsünü düzenlemeyi hedefleyen bir yasanın haklar ve yükümlülükler dengesini de kapsayan daha geniş bir çerçevede ele alınması gerektiğini savundu.
Muhalefetten sert tepki
Muhalefet partileri ise tasarının temel amacının, İsrail Yüksek Mahkemesi'nin Haredilerin askerlikten muaf tutulmasının yasal dayanağı bulunmadığı yönündeki kararını etkisiz hale getirmek olduğunu ileri sürdü.
Gelecek Var Partisi Milletvekili Moshe Turpaz, düzenlemeyi "Meclis'in önündeki en tehlikeli yasa tasarısı" olarak nitelendirirken, bunun belirli bir gruba anayasal ayrıcalık sağlama girişimi olduğunu savundu.
İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman da iktidar değişikliği halinde bu yasa dahil benzer düzenlemeleri yürürlükten kaldıracaklarını açıkladı.
Haredi partileri düzenlemeyi savundu
Haredi toplumunu temsil eden Birleşik Tevrat Yahudiliği (UTJ) Partisi lideri Yitzhak Goldknopf ise tasarıya destek vererek, dini eğitim gören öğrencilerin haksız şekilde hedef alındığını öne sürdü.
Tasarıyı hazırlayan isimlerden UTJ Milletvekili Moshe Gafni de Tevrat eğitiminin Yahudi halkının tarih boyunca varlığını sürdürmesini sağlayan temel unsur olduğunu belirterek, düzenlemenin bu eğitime anayasal statü kazandıracağını söyledi.
Haredi askerliği İsrail siyasetinde kriz başlığı
Yaklaşık 10 milyon nüfuslu İsrail'de Harediler nüfusun yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyor. Dini gerekçelerle zorunlu askerlik hizmetine katılmayan Haredilerin statüsü uzun yıllardır ülke siyasetinin en tartışmalı başlıkları arasında yer alıyor.
İsrail Yüksek Mahkemesi, 25 Haziran 2024 tarihinde Haredilerin askerlikten muaf tutulmasına ilişkin uygulamanın yasal dayanağı bulunmadığına hükmetmişti. Kararın ardından koalisyondaki Haredi partiler yeni bir yasal düzenleme yapılması için hükümete baskılarını artırırken, uzlaşma sağlanamaması siyasi gerilime neden olmuştu.
