Şirket adına kayıtlı araçları kullanan sürücülerle ilgili Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) uygulamasında değişikliğe gidildi. Trafik denetimlerinde sigortasız olduğu belirlenen sürücüler için artık doğrudan idari para cezası uygulanmayacak. Sürücü ile araç sahibi arasındaki ilişkinin niteliği araştırılacak. İnceleme sonucunda kayıt dışı istihdam tespit edilmesi halinde şirketlere 198 bin 180 liraya kadar ulaşan ve farklı ihlaller nedeniyle artabilen cezalar kesilebilecek.
Şirket araçlarında SGK denetimlerinde yeni dönem
SGK ile emniyet birimleri arasında 2021 yılından bu yana yürütülen uygulama kapsamında, trafik ekipleri şirketlere ait ticari araçları kullanan kişilerin sigortalılık durumlarını kontrol ediyor.
Denetimlerde sigortasız olduğu belirlenen sürücülere ilişkin tutanaklar SGK'ya gönderiliyor.
Bu tutanaklarda aracın plakası, sürücünün kimlik bilgileri, kontrolün yapıldığı tarih ve yer gibi bilgiler bulunuyor.
Yeni uygulamayla birlikte trafik denetiminde sigortasız sürücü tespit edilmesi, tek başına kayıt dışı istihdam nedeniyle ceza uygulanması için yeterli olmayacak.
Sürücü ve araç sahibi ifadeye çağrılacak
Yeni düzenlemenin en dikkat çekici bölümü, şirket aracını kullanan kişiyle araç sahibi arasındaki ilişkinin araştırılması oldu.
Sürücü ile araç sahibi şirket arasında daha önce sigortalı çalışma ilişkisi bulunmuyorsa dosya SGK denetmenlerine gönderilecek.
Denetmenler, sürücü ve araç sahibinin ifadelerine başvurarak aracın hangi amaçla kullanıldığını inceleyecek.
Aracın arkadaşlık, akrabalık veya emanet ilişkisi kapsamında mı kullanıldığı, yoksa sürücü ile şirket arasında işçi-işveren ilişkisi mi bulunduğu değerlendirilecek.
Hazırlanacak inceleme raporunun sonucuna göre işlem yapılacak.
Sigortasız sürücüye doğrudan ceza uygulanmayacak
Şirket aracını kullanan kişinin sigortasız olması, her durumda kayıt dışı çalışan olduğu şeklinde değerlendirilmeyecek.
Örneğin şirket sahibinin aracını bir yakınına veya arkadaşına kullandırması ile sigortasız personel çalıştırması arasında ayrım yapılacak.
SGK denetmenleri tarafından gerçekleştirilecek incelemelerde gerçek çalışma ilişkisinin bulunup bulunmadığı araştırılacak.
Böylece yalnızca trafik tutanağına dayanılarak yapılan değerlendirmelerin yerine, sürücü ve araç sahibinin açıklamalarının da dikkate alındığı bir süreç uygulanacak.
Sigortasız işçi çalıştıranlara 198 bin lirayı aşan ceza
Kayıt dışı istihdam tespit edilmesi halinde şirketlere yönelik idari yaptırımlar uygulanmaya devam edecek.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 102. maddesi kapsamında uygulanabilecek ceza tutarları şöyle:
Sigortasız çalışan için işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinde 66 bin 60 TL.
Aynı ihlalin bir yıl içerisinde tekrarlanması ve yeniden tespit edilmesi halinde her bir çalışan için 198 bin 180 TL.
Çalışanın ilgili aylık bildirimlerde yer almaması halinde 66 bin 60 TL.
Çalışanın ücret bordrosunda gösterilmemesi halinde 16 bin 515 TL.
Yasal kayıtların geçersiz sayılması halinde 16 bin 515 TL.
Farklı ihlallerin birlikte tespit edilmesi durumunda şirketlere birden fazla idari para cezası uygulanabilecek.
Sigortasız çalışma süresinin hesaplanması da değişti
Yeni uygulamayla birlikte sigortasız çalışmanın başlangıç tarihinin belirlenmesine ilişkin esaslarda da değişikliğe gidildi.
Bir kişinin aynı işyerinde çalıştığına yönelik birden fazla bilgi veya belge bulunması durumunda, en eski tespit işe giriş tarihi olarak esas alınacak.
Aynı ayda ve sonraki aylarda çalışıldığı belirlenen her gün için sigortalı hizmet kaydı oluşturulacak.
Bu çalışmalar kısmi süreli çalışma kapsamında değerlendirilecek.
Çalışma tespiti bulunmayan bir ayın ardından yeniden çalışma belirlendiğinde ise yeni işe giriş işlemi yapılacak.
Henüz sonuçlandırılmamış dosyalar da yeni genelge hükümleri kapsamında incelenecek.
Kiralık şirket araçlarında hangi şartlar geçerli?
Ticari araçların kiralanması durumunda farklı kurallar uygulanacak.
Aracı kullanan sürücünün, aracı kiralayan gerçek veya tüzel kişi tarafından sigortalı olarak çalıştırılması halinde araç sahibine bu nedenle kayıt dışı istihdam cezası kesilmeyecek.
Ancak bunun için araç kiralama sözleşmesinin yazılı olması ve taraflarca imzalanması gerekiyor.
Sözleşmenin bulunması ve sürücünün sigortalılık durumunun belgelendirilmesi, denetimlerde önem taşıyor.
Şirket aracı sahipleri için dikkat çeken ayrıntı
Yeni SGK uygulamasıyla birlikte trafik denetimlerinde şirket aracını kullanan sigortasız kişilerin durumu ayrıntılı olarak araştırılacak.
Araç sahibi ile sürücünün gerçek çalışma ilişkisi değerlendirilmeden yalnızca trafik tutanağı üzerinden kayıt dışı istihdam cezası uygulanmayacak.
Bununla birlikte ticari araçların karıştığı kazalarda sürücünün yaralanması veya hayatını kaybetmesi halinde araç sahibinin maddi ve hukuki sorumluluğu da gündeme gelebilecek.
Şirketlere ait araçlarda sigortasız çalışan tespit edilmesi durumunda ise yüksek tutarlı idari para cezaları uygulanmaya devam edecek.
