23 Nisan, yalnızca bir bayram değil; Türk milletinin kendi kaderine yön verme iradesinin sembolü olarak tarihte özel bir yer tutuyor. TBMM arşivindeki belgeler, bu anlamlı günün nasıl milli bayrama dönüştüğünü ve zaman içinde çocuklara armağan edilen eşsiz bir mirasa nasıl evrildiğini açık biçimde ortaya koyuyor. Devletin temellerinin atıldığı bu tarih, milli egemenliğin en güçlü ilanlarından biri olarak hafızalardaki yerini koruyor.
23 Nisan 1921’de İlk Milli Bayram Kararı
Birinci Büyük Millet Meclisinin açılışından tam bir yıl sonra, 23 Nisan’ın Milli Bayram Addine Dair Kanun, 23 Nisan 1921’de kabul edildi. Böylece yeni devletin ilan edilen ilk bayramı da resmen belirlenmiş oldu. İki maddeden oluşan kanunun ilk maddesinde, "Türkiye Büyük Millet Meclisinin ilk yevmi küşadı olan 23 Nisan günü milli bayramdır." denildi. İkinci maddede ise, "Tarihi kabulünden muteber olan işbu kanunun icrasına Büyük Millet Meclisi memurdur" ifadesi yer aldı.
Söz konusu karar, Resmi Gazete’nin 2 Mayıs 1921 tarihli 13 sayılı nüshasında yayımlanarak kamuoyuna da duyuruldu.
Çocukların Bayrama Dahil Oluşu
1921’de milli bayram ilan edilen 23 Nisan’ın kutlamalarında çocuklar kısa sürede ön saflarda yer almaya başladı. Gazi Mustafa Kemal Atatürk de bu anlamlı günü daha da özel hale getirerek, 1929’dan itibaren 23 Nisan’ı çocuklara armağan etti. Böylece bayram, ilk kez 1929 yılında Çocuk Bayramı olarak kutlandı.
Bu yaklaşım, milletin geleceğini çocuklarda gören devlet anlayışının da güçlü bir yansıması oldu. Atatürk’ün 23 Nisan haftalarında çocukları makamında kabul etmesi, onlarla yakından ilgilenmesi ve bu tavrın zamanla sembolik koltuk devri geleneğine dönüşmesi, bayramın ruhunu güçlendiren önemli adımlar arasında yer aldı.
Bayramın Adı Zaman İçinde Nasıl Değişti?
Saltanatın kaldırıldığı 1 Kasım 1922, bir dönem “Milli Hakimiyet Bayramı” olarak da önem taşıdı. Ancak zamanla bu tarih bayram niteliğini kaybederken, 23 Nisan’ın anlamı daha da öne çıktı.
27 Mayıs 1935’te çıkarılan Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanun ile 23 Nisan, “Ulusal Egemenlik Bayramı” olarak tanımlandı. Kanunun ikinci maddesinin B fıkrasında, "Ulusal Egemenlik Bayramı, 22 Nisan öğleden sonra ve 23 Nisan günü" ifadesine yer verildi.
Daha sonra, 20 Nisan 1983’te yapılan değişiklikle bayramın adı “Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı” oldu.
Dünyada Eşi Benzeri Yok
23 Nisan, 1979 yılında 6 ülkenin katılımıyla uluslararası boyuta taşındı. O tarihten sonra dünyanın birçok ülkesinden çocuklar Türkiye’ye gelmeye başladı. Türkiye, çocuklarına bayram armağan eden ve bunu dünya çocuklarıyla paylaşan ilk ve tek ülke olarak öne çıktı.
TBMM Arşivindeki Belgeler Dikkat Çekiyor
TBMM arşivinde, Meclis’in açılış hazırlıklarına ve 23 Nisan’ın milli bayram sayılma sürecine ilişkin çok sayıda belge bulunuyor. Arşiv kayıtlarında, Temsil Heyeti Başkanı Mustafa Kemal Paşa’nın yayımladığı beyannamede, Büyük Millet Meclisinin 23 Nisan Cuma günü cuma namazı sonrası Kuran-ı Kerim tilaveti, dualar ve törenlerle açılacağının bildirildiği görülüyor. Aynı metinde, benzer törenlerin ülkenin her yanında da aynı saatlerde yapılmasının istendiği anlaşılıyor.
Belgeler arasında ayrıca, Meclis’in açılışından bir gün sonra yapılan toplantıda Mustafa Kemal Paşa’nın kapsamlı bir konuşma yaptığı, ardından yasama ve yürütme yetkisinin millet adına Meclis tarafından kullanılmasına ilişkin önerisinin kabul edildiğini aktaran Anadolu Ajansı haber bülteni de yer alıyor.
