Sabah uyandığınızda ellerinizi hareket ettirmekte zorlanıyor, eklemlerinizde şişlik hissediyor veya dinlenmenize rağmen geçmeyen ağrılar yaşıyorsanız bu belirtileri göz ardı etmemeniz gerekiyor. Halk arasında eklem iltihabı olarak bilinen artrit, yalnızca ileri yaştaki bireylerde değil, genç yetişkinlerde ve çocuklarda da ortaya çıkabiliyor. Özellikle 30 dakikadan uzun süren sabah tutukluğu, el ve ayak eklemlerindeki şişlikler ve istirahat halinde devam eden ağrılar, iltihaplı romatizmal hastalıkların önemli belirtileri arasında gösteriliyor. Uzmanlar, erken tanı ve uygun tedavinin kalıcı eklem hasarı riskini azaltabileceğini belirtiyor.
EKLEM İLTİHABININ 3 ÖNEMLİ BELİRTİSİ
Eklem ağrıları günlük yaşamda sık karşılaşılan sağlık sorunlarından biri olsa da her ağrı aynı nedenden kaynaklanmıyor. Özellikle iltihaplı romatizmal hastalıklarda bazı belirtiler daha belirgin şekilde ortaya çıkabiliyor.
Dikkat edilmesi gereken üç önemli belirti şöyle sıralanıyor:
- 30 dakikadan uzun süren sabah tutukluğu: Sabah uyandıktan sonra eklemlerin hareket ettirilmesinde güçlük yaşanması ve bu durumun yarım saatten uzun sürmesi.
- El ve ayak eklemlerinde şişlik: Özellikle küçük eklemlerde ortaya çıkan şişlik, hassasiyet ve hareket kısıtlılığı.
- Dinlenirken devam eden eklem ağrısı: İstirahat halinde de süren ve zaman zaman hareketle hafifleyebilen ağrılar.
Bu belirtiler tek başına artrit tanısı koydurmuyor. Ancak şikâyetlerin uzun sürmesi veya tekrarlaması halinde romatoloji değerlendirmesi önem taşıyor.
SABAH TUTUKLUĞU 30 DAKİKAYI AŞIYORSA DİKKAT
İltihaplı romatizmal hastalıklarda sabah saatlerinde belirginleşen eklem sertliği önemli bir bulgu olabiliyor. Özellikle uykudan uyandıktan sonra elleri açıp kapatmakta zorlanmak, parmaklarda sertlik hissetmek veya eklemleri hareket ettirmekte güçlük yaşamak dikkate alınması gereken şikâyetler arasında bulunuyor.
Sabah tutukluğunun yarım saatten uzun sürmesi ve hareket ettikçe hafiflemesi, bazı iltihaplı artrit türlerinde görülebiliyor. Bununla birlikte yalnızca tutukluğun süresine bakılarak hastalık tanısı konulamıyor.
Uzman değerlendirmesinde şikâyetlerin ne kadar süredir devam ettiği, hangi eklemleri etkilediği ve şişlik gibi başka belirtilerin bulunup bulunmadığı da dikkate alınıyor.
ARTRİT SADECE YAŞLILARDA GÖRÜLMÜYOR
Eklem iltihabının yalnızca ileri yaşlarda görüldüğü düşüncesi, genç bireylerde belirtilerin gözden kaçmasına neden olabiliyor. Oysa romatoid artrit ve psöriyatik artrit gibi iltihaplı romatizmal hastalıklar genç ve orta yaşlı yetişkinlerde de ortaya çıkabiliyor.
Çocukluk çağında da bazı artrit türleri görülebiliyor. Bu hastalıkların zamanında değerlendirilmemesi, eklem hareketlerini ve günlük yaşamı olumsuz etkileyebiliyor.
Bu nedenle özellikle uzun süren eklem ağrılarının yalnızca yaşlanmaya, yorgunluğa veya günlük fiziksel aktiviteye bağlanmaması gerekiyor.
ERKEN TEŞHİS EDİLMEZSE KALICI EKLEM HASARI OLUŞABİLİR
Romatoloji Uzmanı Doç. Dr. Aslıhan Avanoğlu Güler, iltihaplı artritlerde erken teşhis ve uygun tedavinin önemine dikkat çekti. Hastalığın kontrol altına alınmaması durumunda genç yaşlarda bile kalıcı eklem hasarı gelişebileceğini belirtti.
İltihaplı artritlerin bazı türleri bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmalar sonucunda ortaya çıkabiliyor. Genetik yatkınlık, sigara kullanımı ve çeşitli çevresel faktörler de hastalıkların gelişiminde rol oynayabiliyor.
Özellikle romatoid artrit gibi kronik hastalıklarda iltihabın uzun süre devam etmesi, eklem kıkırdağı ve kemik dokusunda geri dönüşü olmayan hasara neden olabiliyor. Bunun sonucunda eklem hareketlerinde kısıtlılık ve günlük yaşam aktivitelerinde güçlük gelişebiliyor.
EKLEM İLTİHABI NASIL TEDAVİ EDİLİYOR?
Artrit tedavisi, hastalığın türüne, şiddetine ve kişinin sağlık durumuna göre planlanıyor. İltihaplı romatizmal hastalıklarda amaç yalnızca ağrıyı azaltmak değil, eklem hasarına yol açabilen iltihabi süreci de kontrol altına almak.
Romatoid artrit ve sedef artriti gibi hastalıklarda hastalığın seyrini değiştiren ilaçlar, biyolojik tedaviler ve uygun hastalarda hedefe yönelik ilaçlar kullanılabiliyor.
Tedavi planı hazırlanırken hastalık aktivitesi, etkilenen eklemler ve eşlik eden sağlık sorunları değerlendiriliyor. Erken dönemde başlanan uygun tedavi, kalıcı eklem hasarı gelişme riskinin azaltılmasına yardımcı olabiliyor.
İlaç tedavilerinin hekim değerlendirmesiyle planlanması ve hastaların kendi kendilerine tedavi başlatmaması önem taşıyor.
EKLEM SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN NELER YAPILMALI?
Eklem sağlığının korunmasında günlük yaşam alışkanlıkları da önemli rol oynuyor. Düzenli fiziksel aktivite, sağlıklı vücut ağırlığının korunması ve sigaradan uzak durulması eklem sağlığını destekleyen önlemler arasında bulunuyor.
Bununla birlikte uzun süren veya sık tekrarlayan eklem ağrılarının nedeninin araştırılması gerekiyor. Özellikle sabah tutukluğu, şişlik ve hareket kısıtlılığı birlikte görülüyorsa belirtilerin değerlendirilmesi için sağlık kuruluşuna başvurulması öneriliyor.
Eklem yakınmalarının yalnızca günlük yorgunlukla açıklanması, tedavi edilebilir bazı hastalıkların geç fark edilmesine neden olabiliyor.
TEK BİR EKLEMDE ANİDEN BAŞLAYAN ŞİDDETLİ AĞRIYA DİKKAT
Uzun süreli eklem şikâyetlerinin yanı sıra aniden ortaya çıkan bazı belirtiler de acil tıbbi değerlendirme gerektirebiliyor.
Özellikle tek bir eklemde aniden başlayan şiddetli ağrıya belirgin şişlik, kızarıklık ve ısı artışının eşlik etmesi, eklem enfeksiyonu gibi ciddi durumlarla ilişkili olabiliyor.
Bu tür belirtilerde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor. Çünkü eklem enfeksiyonlarının gecikmeden değerlendirilmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesi önem taşıyor.
EKLEM AĞRISI NE ZAMAN CİDDİYE ALINMALI?
Sabahları 30 dakikadan uzun süren tutukluk, el ve ayak eklemlerinde şişlik ve dinlenirken devam eden ağrılar, iltihaplı romatizmal hastalıkların araştırılmasını gerektirebilen belirtiler arasında bulunuyor.
Romatoloji Uzmanı Doç. Dr. Aslıhan Avanoğlu Güler'in de dikkat çektiği üzere erken teşhis ve uygun tedavi, hastalığın kontrol altına alınması ve kalıcı eklem hasarı riskinin azaltılması açısından önem taşıyor.
Belirtilerin bulunması mutlaka artrit hastalığı olduğu anlamına gelmese de uzun süren veya tekrarlayan şikâyetlerde uzman değerlendirmesi yapılması öneriliyor.
