Birleşmiş Milletler İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, ABD güçlerinin şubat ayında İran’da bir ilkokul ile spor tesisine yönelik iki saldırıdan sorumlu olduğuna ve saldırıların savaş suçu oluşturduğuna inanmak için “makul gerekçeler” bulunduğunu açıkladı. Misyon ayrıca İran makamlarının hükümet karşıtı protestolara müdahalesi sırasında insanlığa karşı suç işlendiği sonucuna vardı.
BM Misyonundan ABD Saldırılarına İlişkin Rapor
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi tarafından oluşturulan İran Bağımsız Uluslararası Gerçekleri Araştırma Misyonu, hazırladığı yeni raporda ABD’nin İran’daki askeri operasyonları ile İran yönetiminin ülke genelindeki hükümet karşıtı protestolara müdahalesini inceledi.
İnsan Hakları Konseyi’ne sunulacak raporda, ABD’nin İran’ın Minab kentindeki Şajareh Tayyebeh İlkokulu ile Lamerd kentindeki bir spor tesisine yönelik saldırılardan sorumlu olduğuna inanmak için makul gerekçeler bulunduğu belirtildi. Misyon, her iki saldırının da savaş suçu oluşturduğu değerlendirmesinde bulundu.
Minab'daki İlkokula Düzenlenen Saldırı
Raporda, ABD güçlerinin Minab kentindeki Şajareh Tayyebeh İlkokulu’na yönelik saldırıdan sorumlu olduğuna inanmak için makul gerekçeler bulunduğu kaydedildi.
İranlı yetkililerin verdiği bilgilere göre saldırıda 150’den fazla kişi yaşamını yitirdi. Ölenlerin yaklaşık 120’sinin öğrenci olduğu bildirildi.
BM misyonu, saldırının sivillerin ölümüne ve sivil altyapının zarar görmesine neden olan ayrım gözetmeyen bir saldırı olduğu ve bu nedenle uluslararası hukuk kapsamında savaş suçu oluşturduğu sonucuna vardı.
Raporda okulun açık biçimde tanımlanabilen bir sivil yapı olduğu ve binanın askeri amaçlarla kullanıldığına ilişkin kanıt bulunamadığı belirtildi.
Hedef Bilgilerinin Güncellenmediği Belirtildi
Misyonun raporuna göre ABD, bölgede üst düzey bir İranlı askeri komutanın bulunduğuna ilişkin istihbarata dayanıyordu ancak saldırı öncesinde bu bilgiyi yeterli şekilde doğrulamadı.
Okulun İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait bir kompleksin yakınında bulunduğu belirtilirken, hedefleme bilgilerinin güncellenmemesi ve binanın askeri hedef olup olmadığının doğrulanmaması eleştirildi.
Misyon, söz konusu durumun “salt ihmalin” ötesinde olduğu değerlendirmesinde bulundu.
ABD Başkanı Donald Trump ise haziran ayında yaptığı açıklamada İran’daki kız okulunun kasıtlı olarak hedef alınmadığını söylemişti. Pentagon’un saldırıya ilişkin soruşturmasının sonuçları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı.
Lamerd'deki Saldırı da İncelendi
BM misyonu, İran’ın Lamerd kentindeki bir spor merkezine yönelik saldırıyı da değerlendirdi.
Raporda saldırının çevredeki konutlar ile bir okula zarar verdiği ve 22 sivilin öldüğü veya yaralandığı belirtildi. Misyon, Lamerd saldırısının da ayrım gözetmeyen nitelikte olduğu ve savaş suçu oluşturduğu sonucuna vardı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ise daha önce yaptığı açıklamada ABD güçlerinin söz konusu tarihte Lamerd kentine saldırı düzenlemediğini bildirmişti.
İran Makamlarına "İnsanlığa Karşı Suç" Suçlaması
Raporda İran yönetiminin geçen yıl aralık ayının sonunda başlayan hükümet karşıtı protestolara müdahalesi de ele alındı.
BM misyonu, İran makamlarının protestolar sırasında sivillere yönelik yaygın ve sistematik saldırılar gerçekleştirdiği sonucuna vardı.
Raporda yasa dışı öldürmeler, işkence, keyfi gözaltılar, zorla kaybetmeler ve ifade özgürlüğüne yönelik ağır kısıtlamalar sıralandı. Misyon, söz konusu eylemlerin insanlığa karşı suç oluşturduğu değerlendirmesini yaptı.
İran yönetimi ise sistematik insan hakları ihlallerine ilişkin suçlamaları reddediyor ve protestolardaki şiddetin sorumluluğunu yabancı güçler tarafından desteklendiğini öne sürdüğü gruplara yüklüyor.
İran 3 Bin 38 Kişinin Öldüğünü Açıkladı
Misyon, protestolardaki toplam can kaybını bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. Bununla birlikte gerçek ölü ve yaralı sayısının resmi rakamların üzerinde olabileceği değerlendirmesinde bulundu.
İran makamlarının açıkladığı resmi verilere göre protestolar sırasında 3 bin 38 kişi hayatını kaybetti, yaklaşık 25 bin kişi ise yaralandı.
ABD ve İran’ın Cenevre’deki daimi temsilcilikleri, raporun yayımlanmasının ardından Reuters’ın yorum taleplerine ilk aşamada yanıt vermedi.
