ABD Başkanı Donald Trump, İngiliz Financial Times gazetesine verdiği dikkat çekici röportajda İran ile süren savaş ve Hürmüz Boğazı krizi hakkında sert mesajlar verdi. Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazın açık tutulması için NATO müttefiklerinden daha fazla sorumluluk beklediğini vurgulayan Trump, Avrupa ülkelerinin bu konuda geri adım atmaması gerektiğini söyledi.
Trump’ın açıklamaları, hem küresel petrol piyasalarında hem de NATO içinde yeni bir tartışma başlatabilecek nitelikte.
“Avrupa Petrol İçin Daha Fazla Bağımlı”
Trump, Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin yalnızca ABD’nin sorumluluğunda olmadığını belirterek özellikle Avrupa ülkelerine mesaj verdi.
ABD Başkanı, Körfez petrollerine Avrupa’nın ABD’den daha fazla bağımlı olduğunu savundu ve şu ifadeleri kullandı:
“Hürmüz Boğazı'nın açık tutulması herkesin çıkarına. Avrupa ülkeleri enerji açısından buna çok daha fazla bağımlı. Bu yüzden NATO müttefiklerimizin sorumluluk alması yerinde olacaktır.”
Trump’a göre NATO ülkelerinin askeri ve lojistik destek sağlaması, küresel enerji güvenliği açısından kritik önem taşıyor.
“Biz Hep Yanlarında Olduk Ama Onlar Olmadı”
ABD Başkanı, müttefiklerin yeterli destek vermemesi ihtimaline ilişkin soruya ise oldukça sert yanıt verdi. Trump, Washington’un geçmişte NATO müttefiklerini her durumda desteklediğini hatırlatarak şu sözleri dile getirdi:
“Daha önce de söyledim, biz her zaman müttefiklerimizin yanında olduk ama onlar bizim yanımızda olmuyorlar. Şimdi de yapacaklarından emin değilim. Eğer Avrupa ve diğer müttefiklerimiz Hürmüz Boğazı’nı açmak için bize destek vermezse NATO’yu çok kötü bir gelecek bekliyor.”
Trump ayrıca gelişmelere bağlı olarak planlanan Çin ziyaretini iptal edebileceğini de ifade etti.
“Avrupa’nın Daha Fazla Mayın Temizleme Gemisi Var”
Financial Times’ın müttefiklerden nasıl bir destek beklendiği sorusuna Trump oldukça somut bir yanıt verdi. Avrupa ülkelerinin ABD’den daha fazla mayın temizleme gemisine sahip olduğunu belirten Trump, bu gemilerin bölgeye gönderilmesi gerektiğini söyledi.
ABD Başkanı ayrıca Avrupalı ülkelerin asker desteği sağlamasının da önemli olacağını belirtti.
Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ise İran’ın ateşkes istediği yönündeki iddiaları tekrar gündeme taşıdı:
“İran'ın füze altyapısını hedef alıyoruz. İran çok ciddi şekilde anlaşmak istiyor. Ama hazır olduklarını sanmıyorum.”
Hürmüz’de 600’den Fazla Tanker Mahsur
Trump daha önce petrol tankerlerine ABD savaş gemilerinin eşlik etmesi seçeneğini gündeme getirmişti. Ancak bölgede savaşın başlamasından bu yana 600’den fazla petrol tankerinin Hürmüz Boğazı’nda mahsur kaldığı belirtiliyor.
Uzmanlara göre tankerlerin güvenli şekilde geçiş yapabilmesi için yalnızca askeri koruma yeterli değil. Gemi sahipleri ve sigorta şirketlerinin de güvenlik konusunda ikna edilmesi gerekiyor. Bu sürecin aylar sürebileceği değerlendiriliyor.
Dünya petrol sevkiyatının yaklaşık %20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’tan bu yana fiilen kapalı durumda.
İran’ın Füze ve Dron Tehdidi
Amerikalı askeri yetkililer, İran’ın dronlar ve gemisavar füzeleriyle bölgede ciddi bir tehdit oluşturabileceğini belirtiyor. Uzmanlar, tanker konvoylarının güvenliğini sağlamak için güçlü bir askeri eskort gerektiğini vurguluyor.
Olası bir operasyon planına göre:
Her tanker için iki savaş gemisi gerekebilir
5–10 tankerden oluşan konvoylar için yaklaşık 12 savaş gemisi eşlik etmek zorunda kalabilir
Ancak uzmanlar, bu kadar yakın mesafede gerçekleşebilecek “vur-kaç” tarzı saldırıların tamamen engellenmesinin oldukça zor olabileceğini ifade ediyor.
Trump ise Çin, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin de operasyona katılmasını umduğunu söyledi.
Ülkelerden Karışık Tepkiler
Trump’ın çağrısı uluslararası arenada farklı tepkilerle karşılandı.
Güney Kore Devlet Başkanlığı Ofisi’nden ismi açıklanmayan bir yetkili, uluslararası deniz yollarının güvenliğinin tüm ülkelerin ortak çıkarı olduğunu belirterek çağrının “dikkatle değerlendirileceğini” söyledi.
Japonya’da iktidardaki Liberal Demokratik Parti’nin politika sorumlusu Kobayaşi Takayuki ise Hürmüz Boğazı’na gemi gönderilmesinin:
“Aşılması son derece zor bir eşik”
olduğunu dile getirdi.
Almanya Operasyona Kapıyı Kapattı
Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nda olası bir askeri operasyona katılmayacağını net bir dille açıkladı.
Wadephul şu ifadeleri kullandı:
“Yakında bu çatışmanın aktif bir parçası olacak mıyız? Hayır.”
Bakan, Almanya’nın tutumunun Başbakan Friedrich Merz ve Savunma Bakanı Boris Pistorius tarafından da açık şekilde ortaya konduğunu belirtti. Wadephul ayrıca Hürmüz’de kalıcı güvenliğin ancak diplomatik çözüm ve İran ile müzakereler yoluyla sağlanabileceğini vurguladı.
