Telefonda söylenen kilo fiyatı tek başına bir hurda teklifini açıklamaz. Satıcının eline geçecek tutar, tartılan brüt miktardan dara, rutubet, toprak ve metal dışı yabancı maddeler çıkarıldıktan sonra kabul edilen net metal ağırlığına göre hesaplanır. Söküm, kesim, yükleme, nakliye veya ödeme vadesi için ayrıca maliyet düşülecekse bunlar da hesaba girer. Bu nedenle doğru karşılaştırma, en yüksek görünen kilo rakamını değil, bütün kesintilerden sonra ödenecek net tutarı esas alır.
Bir hurdacı firması seçerken önce malzemenin türünü, yaklaşık miktarını, bulunduğu yeri ve söküm gerektirip gerektirmediğini netleştirmek gerekir. Birkaç parça metal ile fabrika sahasındaki tonajlı makine hurdası aynı toplama zincirine, aynı araca veya aynı fiyatlama yöntemine uygun değildir. Alıcının hurdadan sonra hangi kanala satış yaptığı da teklif kapasitesini etkiler.
Sağlıklı bir teklif; malzeme sınıfını, birim fiyatın brüt mü net mi olduğunu, tartım yöntemini, olası kesintileri, operasyon giderlerini, evrak düzenini ve ödeme zamanını birlikte açıklar. Bu unsurlar yazılı değilse iki teklif aynı rakamı söylese bile satıcı açısından aynı sonucu vermeyebilir.
Hurda Alan Yerler Zincirinde Kim Ne Yapar
Hurda alan yerler tek tip işletmeler değildir. Toplayıcı, dağınık ve küçük miktardaki malzemeyi kaynağından alarak sisteme sokar. Mahalle hurdacısı veya ara depo, küçük partileri bir araya getirir, temel ayrıştırma yapar ve daha büyük alıcılara sevk eder. Bu iki halka, az miktarlı hurdada erişim kolaylığı sağlar ancak toplama, yeniden elleçleme ve sonraki satış marjı fiyatın içine girer.
Lisanslı toplama ve ayırma tesisi, atığı kabul eder, metal türlerini ayırır ve sevke uygun partiler oluşturur. Geri kazanım veya ön işleme tesisi ise malzemeyi kırma, kesme, presleme ya da benzeri işlemlerle üretime daha uygun hale getirir. Zincirin sonunda çelikhane, dökümhane veya izabe tesisi metali üretim girdisi olarak kullanır. Demir hurdası çelikhane ve dökümhane kanalına, demir dışı metaller ise kendi metalürjik işleme kanalına yönelir.
Fiyat farkının temel nedenlerinden biri, her halkanın hurdadan sonraki çıkış noktasına olan uzaklığıdır. Doğrudan nihai tesise düzenli sevkiyat yapabilen bir işletmenin maliyet yapısı ile malı önce başka bir depoya satacak alıcının maliyet yapısı aynı değildir. Buna karşılık doğrudan kanalın yüksek hacim, uygun sınıflandırma veya operasyon planı istemesi mümkündür. Küçük miktarda yakın ara depo, daha düşük birim fiyatına rağmen taşıma masrafını ve beklemeyi azaltarak satıcı için daha mantıklı sonuç verebilir.
Hurda Fiyatları Hangi Referanslarla Oluşur
Demir tarafında hurda fiyatları üç ana değişkenin üzerinde şekillenir: Türkiye teslim ithal hurda referansı, döviz kuru ve çelikhanelerin alım talebi. Türkiye'de ham çeliğin büyük bölümü hurda eriten elektrik ark ocaklarında üretildiği için çelikhanelerin üretim planı ve hurda alım iştahı iç piyasadaki talebi doğrudan etkiler. Türkiye aynı zamanda dünyanın büyük çelik hurdası ithalatçıları arasındadır. Yerli satıcıya verilebilecek fiyat, çelikhanenin ithal malzemeye ödeyeceği alternatif maliyetle rekabet eder.
Sektörde izlenen uluslararası göstergelerden biri HMS 1/2 80:20 hurda endeksidir. Bu gösterge, İskenderun ve Marmara limanları için CFR Türkiye teslim koşulunda ABD doları üzerinden ton bazında kote edilir. Tipik kargo büyüklüğünün 5.000 ton ve üzeri olması, göstergenin neden doğrudan mahalledeki kilo fiyatı sayılamayacağını açıklar. Endeks ancak kur, iç nakliye, kalite, işleme ve ticari maliyet katmanlarıyla birlikte yerel teklife yansır.
Bakır, alüminyum ve pirinç gibi demir dışı metallerde temel dış referans Londra Metal Borsası, yani LME fiyatlarıdır. Yurt içi alım fiyatı LME seviyesi ile döviz kurundan etkilenir, fakat teklif bunun mekanik bir çarpımı değildir. Metalin saflığı, alaşımı, fiziksel biçimi, ayrıştırma ihtiyacı ve satılacağı kanal da yerel değeri değiştirir.
Aynı gün iki alıcının farklı fiyat vermesi bu nedenle tek başına tutarsızlık göstermez. Malzemenin tesise uzaklığı, araç doluluğu, tonajı, kesilmiş veya preslenmiş olması, yükleme imkanı ve alıcının malı doğrudan nihai tesise mi yoksa başka bir ara depoya mı göndereceği maliyeti değiştirir. Karşılaştırma yaparken her firmaya aynı fotoğrafları, aynı yaklaşık tonajı, aynı konumu ve aynı operasyon kapsamını vermek gerekir. Aksi halde alınan rakamlar aynı iş için hazırlanmış sayılmaz.
Brüt Fiyattan Net Ödemeye Giden Hesap
Teklifin denetlenebilir olması için hesap sırası açık olmalıdır. Önce yüklü aracın tartımı ile boş aracın veya kasanın ağırlığı arasındaki fark bulunur. Dara düşüldükten sonra kalan miktarda rutubet, toprak, plastik, izolasyon ya da başka yabancı madde varsa bunların nasıl ölçüleceği belirlenir. Kabul edilen net metal ağırlığı, ilgili malzeme sınıfının birim fiyatıyla çarpılır. Söküm, boy kesme, iş makinesi, yükleme, nakliye veya vadeli ödeme maliyeti ayrıca satıcıya aitse son tutardan nasıl düşüleceği yazılmalıdır.
Satıcı şu hesap dizisini teklif üzerinde görebilmelidir: brüt tartım, dara, kabul edilen net tartım, malzeme sınıfı, birim fiyat, fire veya randıman uygulaması, operasyon kesintileri ve ödenecek net tutar. Bir maliyetin hem düşük birim fiyatın içinde hem de ayrıca kesinti satırında uygulanıp uygulanmadığı özellikle sorulmalıdır. Böylece aynı giderin iki kez hesaba katılması önlenir.
Kablo hurdasında dış görünüş tek başına yeterli değildir. Fiyat, kablonun içindeki bakırın randımanına göre değişir. Kalın izolasyonlu bir kablo ile iletken kesiti yüksek bir kablo benzer ağırlıkta görünse de geri kazanılabilir bakır miktarı farklı olabilir. Teklifte kablonun hangi sınıfa alındığı, randımanın nasıl belirlendiği ve izolasyon için ayrıca fire uygulanıp uygulanmadığı açıkça yazmalıdır.
Paslanmaz çelikte 304 ve 316 kalitesi aynı fiyat sınıfına konulmamalıdır. Alüminyumda profil, jant ve talaş ayrımı da değer hesabını değiştirir. Talaşta yabancı madde veya rutubet ihtimali ile temiz profilin koşulları aynı değildir. Satıcı, karışık bir partiye tek fiyat verilmeden önce tür bazında ayrıştırılmış ağırlık isteyerek hangi miktarın hangi sınıftan hesaplandığını görebilir.
- Tartımı doğrulayın: Yüklü ve boş araç değerlerini, kantarın yerini ve kantar fişini isteyin.
- Sınıfı yazdırın: Demir, bakır, kablo, paslanmaz veya alüminyum alt türünün teklifte açıkça görünmesini sağlayın.
- Kesintiyi tanımlayın: Fire, rutubet ve yabancı madde oranının neye göre belirleneceğini sorun.
- Operasyonu ayırın: Söküm, kesim, yükleme, iş makinesi ve nakliye bedellerini ayrı kalemler halinde görün.
- Ödemeyi sabitleyin: Ödeme yöntemi ve vadesi ile fiyatın hangi aşamada kesinleşeceğini yazılı hale getirin.
Kantar Fişi Fatura ve Vergi Süreci
Kantar fişi, ödeme hesabının dayandığı ağırlığı gösterir. İrsaliye malzemenin sevkini, fatura ise ticari teslimi belgelendirir. Kurumsal satıcıda teklif, yükleme, sevk ve ödeme akışının bu belgelerle birbirini doğrulaması gerekir. Kantar fişindeki net ağırlık ile faturaya esas alınan miktar arasında fark varsa, farkın malzeme sınıfından mı yoksa önceden kararlaştırılmış bir kesintiden mi kaynaklandığı açıklanmalıdır.
Hurda metal teslimi genel olarak KDV istisnası kapsamındadır. Mükellef bu istisnadan vazgeçebilir. Böyle bir durumda KDV Genel Uygulama Tebliği'nde belirlenen alıcılar hurda tesliminde hesaplanan KDV için 7/10 oranında tevkifat uygular. İşlemin istisnalı mı yoksa tevkifatlı mı yürütüleceği, satıcının vergi durumu ve tercihine göre fatura kesilmeden önce netleştirilmelidir.
Vergiden muaf esnaftan hurda alındığında gider pusulası düzenlenir ve hurda alımına özgü yüzde 2 gelir vergisi stopajı uygulanır. Bu oran, diğer mal alımlarındaki yüzde 5 oranından ayrılır. Bireysel veya vergiden muaf satıcı ile fatura düzenleyen işletmenin aynı belge sürecine tabi olmadığı bu nedenle baştan belirlenmelidir. Somut işlemin belgesi ve vergi uygulaması, satıcının statüsü üzerinden mali müşavirle teyit edilmelidir.
Hurda toplama ve ayırma tesisleri ile metal geri kazanım tesislerinin çevre izni veya çevre izin ve lisansı bulunmalıdır. Süreç önce Geçici Faaliyet Belgesi, ardından çevre lisansı aşamasıyla ilerler. Kurumsal bir satıcının lisanssız alıcıyla çalışması, atığın tesise kabulünden geri kazanımına uzanan kayıt ve uygunluk zincirini doğrulamayı zorlaştırır. Bu nedenle alıcının faaliyet konusuna uygun belgesini istemek, yalnızca fiyat değil tedarik ve çevre uyumu açısından da somut bir kontroldür.
Kamu kurum ve kuruluşlarının hurdası serbest piyasadaki satıştan ayrılır. Genel kural olarak bu malzemeler ilgili mevzuat uyarınca Makina ve Kimya Endüstrisi'nin hurda işletmesine satış yoluyla devredilir. Bu nedenle bir kamu kurumu, özel şirket veya bireysel satıcı için kullanılan teklif toplama yöntemini kendi hurdasına doğrudan uygulamamalıdır.
Hurdacı Firması Seçerken Sorulacak Net Sorular
İyi bir kontrol listesi alıcının verdiği sözü ölçülebilir hale getirir. Görüşme sırasında aşağıdaki sorulara açık ve tercihen yazılı cevap alınmalıdır:
- Kantar nerede yapılacak ve yüklü ile boş tartımın fişlerini teslim ediyor musunuz?
- Verdiğiniz kilo fiyatı brüt mü, bütün kesintilerden sonraki net fiyat mı?
- Fire, rutubet ve yabancı madde kesintisi nasıl ölçülüyor ve sonuç hangi belgede gösteriliyor?
- Karışık malzemeyi hangi alt sınıflara ayıracak ve her sınıfı ayrı tartacak mısınız?
- Söküm, boy kesme, yükleme ve iş makinesi kime ait, bunların bedeli teklifte nerede görünüyor?
- Nakliyeyi kim düzenliyor ve taşıma maliyeti birim fiyata dahil mi?
- Fiyat hangi anda kesinleşiyor ve piyasa değişirse hangi referans esas alınıyor?
- Ödeme ne zaman, hangi yöntemle ve hangi tutar üzerinden yapılacak?
- İrsaliye, fatura veya gider pusulası süreci satıcının statüsüne göre nasıl işleyecek?
- Faaliyet konunuza uygun çevre izin ve lisans belgesini paylaşabilir misiniz?
- Malzemeyi doğrudan hangi tesise veya hangi sonraki kanala sevk ediyorsunuz?
Yalnızca olumlu cevaba değil, cevabın nasıl kanıtlandığına bakılmalıdır. Kantar fişi, lisans belgesi, yazılı kesinti yöntemi ve ödeme dekontu doğrulanabilir unsurlardır. “Sonradan bakarız” biçimindeki belirsiz cevaplar ise net tutarın yükleme sonrasında değişmesi riskini artırır.
Her Satıcı İçin Aynı Kanal Doğru Değildir
Birkaç yüz kilogramlık hurda için uzak bir kurumsal alıcının özel araç yönlendirmesi ekonomik olmayabilir. Bu durumda yakın ara depo, daha kısa taşıma ve daha hızlı teslim sayesinde pratik bir seçenek oluşturur. Satıcı, daha yüksek görünen uzaktaki fiyat ile kendi taşıma giderini birlikte değerlendirmelidir. Küçük partiyi bekletip hacmi büyütmek de ancak depolama alanı ve güvenliği uygunsa düşünülmelidir.
Tonajlı fabrika, tesis veya şantiye hurdasında ise küçük ara depo yetersiz kalabilir. Söküm planı, iş makinesi, iş güvenliği koordinasyonu, çoklu araç sevki, belgeli tartım ve düzenli ödeme akışı gerekir. Bu işlerde operasyon kapasitesi ile doğrudan çıkış kanalı, ilan edilen kilo fiyatından daha belirleyici hale gelebilir.
Temiz ve sınıflandırılmış tek metal partisi, uygun lisanslı tesise doğrudan yönlendirilmeye daha elverişlidir. Karışık, düşük hacimli veya dağınık malzeme ise toplama ve ayrıştırma hizmeti gerektirir. Kamu kurumlarının hurdası ayrıca kendi mevzuat kanalından ilerler. Dolayısıyla bir alıcının bir satıcı için uygun olması, her miktar ve mülkiyet türü için uygun olduğu anlamına gelmez.
Hurda Satışı Adım Adım Nasıl İlerler
- Tespit ve ayrıştırma: Malzemeler demir, bakır, kablo, alüminyum, pirinç, krom ve paslanmaz gibi ana türlere ayrılır. Mümkünse alt kalite ve fiziksel biçimler de karıştırılmaz.
- Fotoğraf ve miktar bildirimi: Genel görünüm, yakın plan, bulunduğu alan, yükleme erişimi ve yaklaşık tonaj aynı bilgi paketiyle aday alıcılara iletilir.
- Keşif: Söküm, iş makinesi, özel araç veya saha planı gereken işte alıcı yerinde inceleme yapar. Operasyon kapsamı keşif sırasında yazılı hale getirilir.
- Fiyat mutabakatı: Malzeme sınıfı, birim fiyat, fiyatın geçerlilik noktası, fire yöntemi, taşıma ve söküm maliyetleri ile ödeme şartı aynı teklifte birleştirilir.
- Söküm ve yükleme: Tarafların sorumluluğu, kullanılacak ekipman ve yükleme sırası önceden belirlenen plana göre yürütülür.
- Kantar ve tartım: Yüklü ve boş araç tartılır, dara çıkarılır ve kantar fişi satıcıya verilir. Ayrı metal sınıfları mümkünse ayrı ağırlıklarla kayda alınır.
- Evrak: Satıcının statüsüne göre irsaliye, fatura veya gider pusulası düzenlenir. Belgedeki miktar ve fiyat, tartım ile mutabakatı karşılamalıdır.
- Ödeme: Peşin ya da banka üzerinden kararlaştırılan yöntem uygulanır. Dekont veya ödeme kaydı, net hesap ve teslim belgeleriyle eşleştirilir.
Özdemirsan Hurda Hangi İşlere Odaklanır
Özdemirsan Hurda, merkezi Kocaeli Gebze Organize Sanayi Bölgesi çevresinde bulunan ve ağırlıklı olarak İstanbul ile Kocaeli sahasında çalışan bir hurdacı firması olarak faaliyet gösterir. Firma, uygun iş planında 81 ile araç yönlendirdiğini ve proje bazlı söküm operasyonlarını ülke genelinde yürüttüğünü belirtir. Bu kapsam, birkaç parça evsel metalden çok araç planı veya saha operasyonu gerektiren toplu işler için değerlendirilmelidir.
Hizmet alanı; fabrika ve komple tesis sökümü, şantiye ve inşaat yıkım hurdası, makine ve teçhizat hurdası, otel, okul ve hastane söküm hurdası, endüstriyel hurda alımı ile tonajlı toptan hurdayı kapsar. Demir, bakır, kablo, alüminyum, pirinç, krom ve paslanmaz türlerinde alım yapar.
Firmanın bildirdiği operasyon düzeninde tartım mobil kantar veya saha kantarıyla yerinde yapılabilir, görsel teyit sağlanır ve kantar fişi teslim edilir. Ödeme peşin ya da EFT ve FAST yoluyla gerçekleştirilebilir. Kurumsal alımlarda fatura ve irsaliye süreçleri yürütülür. Aynı gün araç yönlendirme imkanı bulunsa da bunun malzeme miktarı, konum, araç uygunluğu ve operasyon kapsamıyla birlikte teyit edilmesi gerekir.
Teklif için malzeme fotoğrafları, yaklaşık tonaj, açık konum, söküm ve yükleme ihtiyacı ile istenen teslim zamanı paylaşılabilir. İletişim telefonu 0532 386 64 22, e-posta adresi [email protected] şeklindedir. Çalışma saatleri pazartesiden cumartesiye 08:30 ile 19:00 arasındadır, pazar günü planlı çalışma yapılır.
Sık Sorulan Sorular
Hurdayı ayrıştırmak fiyatı her zaman yükseltir mi?
Ayrıştırma, farklı değerdeki metallerin tek bir düşük karışık fiyat içinde kaybolmasını önleyebilir. Fakat ayırma için gereken işçilik, ekipman veya güvenlik maliyeti kazanımdan yüksekse işlem ekonomik olmayabilir. Önce alıcıdan karışık ve ayrılmış teklif istenmeli, ardından aradaki fark operasyon maliyetiyle karşılaştırılmalıdır.
Karışık bir yükte tek fiyat kabul edilmeli mi?
Tek fiyat ancak karışımın sınıfı ve kabul yöntemi iki tarafça açıkça tanımlanmışsa karşılaştırılabilir. Bakır kablo, paslanmaz ve alüminyum gibi farklı değer taşıyan gruplar aynı yükteyse tür bazında tartım istemek hesabı şeffaflaştırır. Fiziksel olarak ayırmak mümkün değilse numune, görsel kayıt veya mutabık kalınan randıman yönteminin teklifte belirtilmesi gerekir.
Tartım sonucuna itiraz edilirse hangi kayıtlar kullanılabilir?
Yüklü araç fişi, boş araç fişi, plaka bilgisi, tartım saati ve tartımın görsel kaydı birlikte incelenebilir. İtiraz yöntemi yükleme öncesinde kararlaştırılırsa taraflar ikinci bir kantarda kontrol tartımı yapılması gerekip gerekmediğini teslimden önce bilir. Sadece sözlü toplam yerine iki tartım değerini de gösteren fiş istemek uyuşmazlığın hangi noktada çıktığını belirlemeyi kolaylaştırır.
Vadeli ödeme teklifinde hangi koşullar yazılmalı?
Vade başlangıcı, ödeme günü, ödeme yöntemi ve fiyatın tartım gününde mi yoksa ödeme gününde mi sabitlendiği açık olmalıdır. Vadeli teklif ile peşin teklif karşılaştırılırken yalnızca kilo fiyatına bakılmaz, net tutarın ne zaman ve hangi koşulla tahsil edileceği de kararın parçasıdır.
Birbirinden farklı tekliflerde doğru karar nasıl verilir?
Her alıcıdan aynı formatta yazılı hesap isteyin: kabul edilen malzeme sınıfı, tahmini veya kesin net ağırlık, birim fiyat, fire yöntemi, söküm ve nakliye gideri, evrak türü, ödeme zamanı ve nihai net tutar. Eksik kalemi olan teklifi tamamlatmadan sıralama yapmayın. Kararı, yükleme sonrasında değişebilecek sözlü rakama değil, ölçülebilen ve belgeyle doğrulanabilen net ödeme koşullarına bağlayın.
