Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü Devlet Başkanları Zirvesi yoğun diplomasi trafiğine sahne oldu. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko zirvenin oturum aralarında gayri resmi bir görüşme gerçekleştirdi.
Erdoğan, Putin ve Lukaşenko ayaküstü görüştü
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov'un verdiği bilgiye göre üç lider zirve sırasında ayaküstü sohbet etti. Görüşmede bölgedeki son gelişmelerin yanı sıra Türkiye'nin Şanghay İşbirliği Örgütü'ne katılım süreci ve ateşkes görüşmeleri ele alındı. Bölgesel istikrar ve barışa yönelik atılabilecek adımlar da görüşmenin gündeminde yer aldı.
Putin'in zirve sırasında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile de kısa bir görüşme yaptığı bildirildi. Ayrıca ilerleyen saatlerde Erdoğan ile Putin'in yeniden bir araya gelmesinin beklendiği aktarıldı.
Zirvede 28 belgeye imza atıldı
ŞİÖ Zirvesi'nde uluslararası ve bölgesel gelişmelerin yanı sıra güvenlik, ekonomi, kültür ve insani iş birliği konuları değerlendirildi. Zirvenin sonunda terörle mücadeleden yapay zekaya, enerjiden uyuşturucuyla mücadeleye kadar çeşitli alanları kapsayan 28 belge imzalandı. ŞİÖ Bişkek Deklarasyonu da liderler tarafından kabul edildi.
İmzalanan belgeler arasında ŞİÖ Şartı'nda değişiklik yapılmasına ilişkin protokol ile uyuşturucuyla mücadele ve üye ülkelerin güvenliğine yönelik tehditlerle mücadeleyi kapsayan kararlar yer aldı. Pakistan'ın Lahor kentinin 2026-2027 dönemi ŞİÖ Kültür ve Turizm Başkenti ilan edilmesi de karara bağlandı.
Lukaşenko'dan yeni güvenlik mimarisi çağrısı
Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko zirvedeki konuşmasında ŞİÖ'nün Avrasya açısından önemli bir konuma sahip olduğunu söyledi. Lukaşenko, mevcut küresel koşullarda istikrarın korunması için güvenilir dayanak noktalarına ihtiyaç bulunduğunu belirterek ŞİÖ'nün bunlardan biri olduğunu ifade etti.
Lukaşenko ayrıca bilgi, diplomasi ve ekonomi alanındaki yaptırımlara değinerek Avrasya'da yeni bir güvenlik mimarisi ile ortak güven ve iş birliği alanı oluşturulması gerektiğini savundu.
Putin: Silahlı çatışmaları kışkırtan unsurları ortadan kaldırmalıyız
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise konuşmasında dünyadaki silahlı çatışmalara dikkat çekti. Putin, çatışmaları kışkırtan unsurların ortadan kaldırılması için çalışılması gerektiğini söyledi. ŞİÖ'nün küresel ölçekte önemli bir ağırlığa ulaştığını belirten Putin, örgüte üye ülkelerin dünya nüfusunun neredeyse yarısını ve küresel gayrisafi hasılanın yaklaşık üçte birini temsil ettiğini ifade etti.
Putin'den Birleşmiş Milletler mesajı
Putin, Birleşmiş Milletler'in işleyişine ilişkin değerlendirmelerde de bulundu. Sovyetler Birliği'nin eski Dışişleri Bakanı Andrey Gromyko'nun veto hakkını sık kullanması nedeniyle "Bay Hayır" olarak anıldığını hatırlatan Putin, BM'nin uluslararası çıkarların uzlaştırılmasındaki temel mekanizma rolünü koruması gerektiğini söyledi.
Rus lider, adil ve çok kutuplu bir dünya düzeninin oluşum sürecinin geri döndürülemez olduğunu savunurken, BM'nin potansiyelinin henüz tam anlamıyla kullanılmadığını ve örgütün etkinliğinin artırılması gerektiğini ifade etti.
