Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31) kapsamında hazırlanan Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı yayımlandı. Mutabakatla okyanus temelli iklim eylemlerinin güçlendirilmesi, uluslararası iş birliğinin artırılması ve iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31), "Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi" temasıyla devam ediyor. Konferans kapsamında COP31 Başkanlığı tarafından hazırlanan Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı kamuoyuyla paylaşıldı. Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı kapsamında yayımlanan mutabakat, deniz ve okyanus ekosistemlerinin korunmasına yönelik uluslararası çalışmaların geliştirilmesini amaçlıyor.
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nın Hedefleri
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı, taraf ülkelerin ve ilgili kuruluşların görüşleri doğrultusunda oluşturuldu. Hazırlık sürecinde İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon Üst Düzey Etkinliği, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Üst Düzey Haftası kapsamında gerçekleştirilen Okyanus Çözümleri Diyaloğu ile Tuvalu ve Fiji'deki Pasifik Pre-COP toplantılarının sonuçlarından yararlanıldı.
Mavi Ağ kapsamında yürütülen çalışmaların ardından hazırlanan metin, Paris Anlaşması'nın küresel sıcaklık artışını sanayileşme öncesi seviyelerin 1,5 derece üzerinde sınırlandırmaya yönelik hedeflerini destekliyor.
Mutabakat kapsamında yeni yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturulmadan mevcut uluslararası girişimler arasında koordinasyonun artırılması, teknoloji paylaşımının geliştirilmesi ve finansman olanaklarının güçlendirilmesi öngörülüyor.
Akdeniz'deki İklim Değişikliği Risklerine Dikkat Çekildi
Mutabakatta Akdeniz'in iklim değişikliğinden yoğun biçimde etkilenen bölgeler arasında bulunduğu belirtildi. Bölgede yaşanan sıcak hava dalgaları, orman yangınları, kuraklık ve sellerin gıda güvenliği, biyolojik çeşitlilik, kıyı bölgelerinin dayanıklılığı ve geçim kaynakları üzerinde oluşturduğu tehditlere dikkat çekildi.
Akdeniz ülkeleri arasındaki bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanan metinde, Birleşmiş Milletler Çevre Programı Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) ve Barselona Sözleşmesi sistemi kapsamında İstanbul'da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'nin (CC/RAC) kurulması, Türkiye'nin bölgesel iklim iş birliğine katkısı olarak değerlendirildi.
Mutabakat ayrıca COP31 Pasifik Ortaklığı'nın okyanus ve iklim bağlantısına yönelik çalışmalarını ve Avustralya'nın Müzakereler Başkanı sıfatıyla yürüttüğü faaliyetleri de kapsıyor.
Okyanus ve Deniz Ekosistemlerinin Korunması Hedefleniyor
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı'nda deniz kirliliği, okyanus sularının ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin azalması ve biyolojik çeşitlilik kaybının deniz ekosistemleri üzerindeki etkilerine yer verildi.
Deniz seviyesindeki yükselme ve aşırı hava olaylarının özellikle gelişmekte olan küçük ada devletleri ile alçak kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar açısından uzun vadeli riskler oluşturduğu belirtildi.
Taraf ülkeler, iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında Ulusal Katkı Taahhütleri (NDC) ve Ulusal Uyum Planları (NAP) gibi mevcut planlama süreçlerinde okyanus temelli azaltım, uyum ve dayanıklılık çalışmalarına daha fazla yer vermeye davet edildi.
Deniz ve Kıyı Alanlarında Yüzde 30 Koruma Hedefi
Mutabakatta mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ile zarar gören ekosistemlerin yeniden iyileştirilmesine yönelik çalışmaların desteklenmesi istendi.
Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi kapsamında belirlenen ve "30x30" olarak adlandırılan hedefe de yer verildi. Bu doğrultuda 2030 yılına kadar kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun etkili koruma ve yönetim uygulamaları kapsamına alınması hedefi hatırlatıldı.
Sürdürülebilir Balıkçılık ve Erken Uyarı Sistemleri
Mutabakatta deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımına yönelik uygulamaların geliştirilmesi gerektiği belirtildi. Sürdürülebilir balıkçılık, su ürünleri yetiştiriciliği, deniz üstü yenilenebilir enerji faaliyetleri, kıyı bölgelerinde elektrifikasyon ve emisyon azaltımına yönelik çalışmaların önemi vurgulandı.
Okyanus gözlem sistemleri, iklim tahminleri ve erken uyarı mekanizmalarının geliştirilmesi de mutabakatın öncelikleri arasında yer aldı. Özellikle iklim değişikliğinin etkilerine karşı hassas durumdaki gelişmekte olan ülkelerin bilimsel ve teknik kapasitelerinin güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
