Borsa, bilgi ve analize dayalı uzun vadeli bir yatırım aracı olarak kullanılabilirken, kişinin yatırım süreciyle kurduğu ilişki bazı durumlarda davranışsal bağımlılık belirtileri gösterebiliyor. Medipol Mega Üniversite Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Taha Can Tuman, yatırım ile bağımlılık arasındaki ayrımda kontrol kaybının önemli olduğuna dikkat çekti.
Her yatırım yapan bağımlı olarak değerlendirilmiyor
Borsanın forex ve fonlar gibi bir yatırım aracı olduğunu belirten Doç. Dr. Tuman, yatırımın sabır, bilgi ve analiz gerektiren bir süreç olduğunu söyledi.
Tuman, bilgi ve analize dayalı, uzun vadeli işlemlerin yatırım kapsamında değerlendirilebileceğini ifade ederken, yatırım aracından uzak kalındığında huzursuzluk hissedilmesi ve kısa vadeli ödül beklentisinin öne çıkması durumunda davranışsal bağımlılık örüntüsünden söz edilebileceğini belirtti.
Sürekli kontrol etme ihtiyacına dikkat
Doç. Dr. Tuman'a göre yatırım yapılan aracın sürekli ve anlık olarak kontrol edilmesi, kısa sürede yüksek kazanç beklentisine girilmesi ve kayıpları telafi etmek amacıyla daha yüksek miktarlarda risk alınması önemli uyarı işaretleri arasında bulunuyor.
Telefonlar üzerinden yatırım araçlarına günün her saatinde erişilebilmesinin de bu davranışları artırabileceğini belirten Tuman, özellikle kayıpların ardından yeniden işlem yapma isteğine dikkat edilmesi gerektiğini söyledi.
Kayıpları telafi etme çabası riski artırabilir
Tuman, finansal kayıpların ardından daha fazla risk alınmasının daha büyük kayıplara yol açabileceğini ifade etti. Kişinin "Çok kaybettim, bundan sonra kazanmam gerekiyor" veya "Artık bu işi çözdüm" şeklindeki düşünceler geliştirebileceğini belirten Tuman, bunları bilişsel çarpıtma olarak nitelendirdi.
Bu düşüncelerin daha fazla risk alma ve borçlanarak yeniden yatırım yapma davranışına kadar ilerleyebileceğini söyleyen Tuman, kısa vadeli yüksek kazanç beklentisinin finansal kayıpları büyütebileceğini ifade etti.
Aile ve iş hayatını da etkileyebilir
Doç. Dr. Tuman, kontrol kaybıyla birlikte devam eden finansal kayıpların yalnızca ekonomik sonuçlar doğurmadığını, kişinin aile, iş ve akademik yaşamını da etkileyebildiğini belirtti.
Tuman, bu süreçte aile ilişkilerinde bozulma, iş veya akademik performansta düşüş ve depresif belirtilerin ortaya çıkabileceğini söyledi. Çok ağır finansal kayıpların bazı kişilerde intihar düşünceleri ve davranışlarıyla da ilişkili olabileceğini ifade etti.
