Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Bloomberg için kaleme aldığı makalede Birleşmiş Milletler'in mevcut yapısında reform yapılması gerektiğini belirterek, Güvenlik Konseyi'ndeki veto hakkının kaldırılması çağrısında bulundu. Erdoğan, uzun süredir dile getirdiği “Dünya 5'ten büyüktür” mesajını yineledi.
“Güvenlik Konseyi İkinci Dünya Savaşı sonrasını yansıtıyor”
Erdoğan, son yıllarda salgınlardan enerji krizlerine, tedarik zincirlerindeki sorunlardan bölgesel çatışmalara kadar yaşanan gelişmelerin mevcut küresel karar alma mekanizmalarının yetersizliğini ortaya koyduğunu savundu.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin mevcut yapısının İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşturulan uluslararası düzeni yansıttığını belirten Erdoğan, daha etkin, adil ve hesap verebilir bir temsil anlayışına ihtiyaç olduğunu ifade etti.
Veto hakkının kaldırılmasını istedi
“Dünya 5'ten büyüktür” çağrısının daha geniş bir sorumluluk anlayışına yönelik olduğunu belirten Erdoğan, BM'deki reform tartışmalarının somut bir yol haritasına dönüştürülmesi gerektiğini söyledi.
Erdoğan, “Reform ihtiyacını artık somut bir yol haritasına dönüştürmek elzemdir. Bu yol haritasının merkezinde ise veto imtiyazının ilgası yer almalıdır” ifadelerini kullandı.
Yeni daimi üyelere de karşı çıktı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Güvenlik Konseyi'ne yeni daimi üyeler eklenmesinin mevcut sorunu çözmeyeceğini savundu. Böyle bir adımın karar alma gücünün birkaç devletin elinde toplanması sorununu ortadan kaldırmak yerine ayrıcalıklı yapının kapsamını genişleteceğini belirtti.
Erdoğan, hiçbir devletin uluslararası toplumun çoğunluğunun iradesini kalıcı biçimde engelleyemeyeceği bir sistem oluşturulması gerektiğini ifade ederek, BM Genel Kurulu bünyesinde bu yaklaşım etrafında geniş bir koalisyon kurulması çağrısı yaptı.
Daimi üyeliğin olmadığı yeni model önerdi
Erdoğan'ın makalesinde Güvenlik Konseyi'nin gelecekteki yapısına ilişkin yeni bir model önerisi de yer aldı. Buna göre Konseyde daimi üyelik bulunmayacak ve üyeler BM Genel Kurulu tarafından belirli sürelerle, dönüşümlü şekilde seçilecek.
Görev süresi sona erdikten sonra yeniden Güvenlik Konseyi'nde yer almak isteyen ülkelerin Genel Kurul üyelerinin çoğunluğunun güvenini tekrar kazanması gerekecek. Erdoğan, bu modelin Konseyin temsil kapasitesini ve Genel Kurul karşısındaki hesap verebilirliğini artıracağını savundu.
“Genel Kurul'un rolü güçlendirilmeli”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, BM Genel Kurulu'nun yetkilerinin artırılması gerektiğini de belirtti. Türkiye'nin veto hakkının kaldırılması, seçilmiş Güvenlik Konseyi üyelerinin karar alma süreçlerinde daha fazla ağırlık kazanması ve Genel Kurul'un rolünün güçlendirilmesi yönündeki girişimleri desteklediğini ifade etti.
Erdoğan, geleceğin uluslararası düzeninin geçmişteki hiyerarşik yapıların korunmasıyla oluşturulamayacağını savunarak, değişen küresel güç dengelerinin uluslararası kurumlara da yansıması gerektiğini belirtti.
Asya ve Afrika vurgusu
Değişen küresel güç dengelerine de değinen Erdoğan, Asya'nın dünya ekonomisindeki ağırlığının arttığını, Afrika'nın ise sahip olduğu potansiyelle uyumlu biçimde uluslararası sistemde daha güçlü temsil talep ettiğini söyledi.
Erdoğan, gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkının korunması ve ihtiyaç duydukları finansmana erişimlerinin güvence altına alınması gerektiğini belirterek, küresel adalet açısından siyasi temsilin yanı sıra ekonomik imkanların dağılımının da dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
Türkiye'nin reform mesajı
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin küresel ilişkilerini ve çok taraflı diplomasi tecrübesini BM reformu arayışının hizmetinde kullanmaya devam edeceğini belirtti.
Erdoğan, farklı coğrafyaların tecrübe, kapasite ve iradesinin ortak bir zeminde buluşturulması gerektiğini ifade ederek Türkiye'nin “daha adil bir dünya” hedefi doğrultusunda üzerine düşen sorumluluğu üstlenmeye devam edeceğini kaydetti.
