Türkiye'de özellikle beyaz yakalı çalışanlar arasında yaygınlaşan uzaktan ve esnek çalışma modeli yeniden gündemde. İş ve yaşam uyumunun güçlendirilmesi, çalışan verimliliğinin artırılması ve farklı istihdam modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürerken, mevcut mevzuat uzaktan çalışmanın temel kurallarını ayrıntılı şekilde düzenliyor.
Uzaktan Çalışma Yönetmeliği 10 Mart 2021 tarihli Resmi Gazete'de yürürlüğe girmişti. Uzaktan çalışma ise ilk kez 2016 yılında İş Kanunu'nda düzenlenmiş, yönetmelikle uygulamanın ayrıntıları belirlenmişti.
Çalışma günleri ve saatleri sözleşmede belirlenecek
Gündemdeki modelde çalışanın hangi günlerde işyerinde, hangi günlerde uzaktan çalışacağı ile çalışma saatlerinin iş sözleşmesinde belirlenmesi öngörülüyor.
Mevcut yönetmelikte de uzaktan çalışmanın gerçekleştirileceği zaman aralığı ve çalışma süresinin iş sözleşmesinde yer alması gerekiyor. Mevzuattaki sınırlamalara uyulması şartıyla çalışan ve işveren çalışma saatlerinde değişiklik yapabiliyor.
Şimşek esnek çalışma modeline dikkat çekmişti
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, özellikle eğitimde ve istihdamda olmayan 15-29 yaş grubundaki gençlere yönelik programlar üzerinde çalışıldığını açıklamıştı.
Şimşek, bu gruplara yönelik daha esnek çalışma modellerinin Türkiye'nin menfaatine olduğunu belirtirken, geçen yıl Kamu Tasarruf Paketi kapsamında yaptığı açıklamada da kamuda esnek ve uzaktan çalışma modellerinin daha fazla geliştirileceğini ifade etmişti.
Esnek çalışma OVP'de de yer aldı
Evden ve esnek çalışma modeli, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da da yer aldı. Programda iş ve yaşam uyumunun sağlanması ve çalışan verimliliğinin artırılması doğrultusunda çalışma günlerinin ayarlanması ile esnek süreli istihdam modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması öngörülüyor.
Ekipmanları kural olarak işveren sağlayacak
Mevcut Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'ne göre iş sözleşmelerinin yazılı yapılması gerekiyor. Sözleşmede işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri, ücretin ödenmesi, işveren tarafından sağlanan araç ve ekipmanlar, iletişim yöntemi ve çalışma şartları gibi hususların bulunması gerekiyor.
Uzaktan çalışanın görevini yerine getirebilmesi için ihtiyaç duyduğu malzeme ve iş araçları, sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece işveren tarafından sağlanıyor. İşveren ayrıca araçların kullanım esasları ile bakım ve onarım şartlarını çalışana bildirmekle yükümlü.
Zorunlu giderler ve fazla mesai sözleşmede düzenlenecek
İşin yerine getirilmesi nedeniyle ortaya çıkan ve mal veya hizmet üretimiyle doğrudan bağlantılı zorunlu giderlerin nasıl tespit edileceği ve karşılanacağı iş sözleşmesinde belirtiliyor.
Fazla çalışma ise işverenin yazılı talebi ve çalışanın kabulüyle, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde yapılabiliyor. İşveren ile uzaktan çalışan arasındaki iletişimin yöntemi ve hangi saatler arasında gerçekleştirileceği de taraflarca belirleniyor.
İş sağlığı ve güvenliği sorumluluğu devam ediyor
Çalışanın görevini evden yerine getirmesi işverenin iş sağlığı ve güvenliği konusundaki yükümlülüklerini ortadan kaldırmıyor. İşverenin çalışanı gerekli önlemler konusunda bilgilendirmesi, eğitim vermesi, sağlık gözetimini sağlaması ve temin ettiği ekipmanla ilgili iş güvenliği tedbirlerini alması gerekiyor.
Yönetmelik ayrıca tehlikeli kimyasal ve radyoaktif maddelerle yapılan işler ile biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan bazı işlerin uzaktan yapılmasına izin vermiyor.
Çalışan yeniden işyerine dönmeyi isteyebiliyor
İş ilişkisi başlangıçtan itibaren uzaktan çalışma esasına göre kurulabileceği gibi mevcut bir iş sözleşmesi de çalışan ve işverenin anlaşmasıyla uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebiliyor.
Uzaktan çalışmaya geçen çalışan daha sonra yeniden işyerinde çalışmak için talepte bulunabiliyor. Yönetmeliğe göre işverenin bu talebi öncelikli olarak değerlendirmesi gerekiyor.
