Biyogaz, organik atıkların oksijensiz ortamda mikroorganizmalar tarafından parçalanması sonucu oluşan bir gaz karışımı. Ana bileşeni yüzde 50-70 oranında metan (CH4), geri kalanı ise büyük oranda karbondioksit (CO2) ve az miktarda hidrojen sülfür, azot ve su buharından oluşuyor.
Biyogaz hangi yakıt türüne girer?
Biyogaz, yenilenebilir enerji kaynakları arasında yer alan gaz yakıt kategorisinde bulunuyor. Doğalgazla benzer özelliklere sahip olması nedeniyle aynı kullanım alanlarında değerlendirilebiliyor. Elektrik üretimi, ısınma, sıcak su eldesi ve hatta araç yakıtı olarak kullanılabiliyor.
Arındırma işleminden geçirilen biyogaz, biyometan adını alıyor ve yüzde 95-99 oranında saf metan içeriyor. Bu haliyle doğalgaz şebekesine doğrudan enjekte edilebiliyor.
Biyogaz üretimi nasıl yapılır?
Biyogaz üretimi anaerobik sindirim adı verilen biyolojik bir süreçle gerçekleşiyor. Bu süreç dört ana aşamadan oluşuyor:
Hidroliz aşamasında karmaşık organik maddeler enzimler yardımıyla basit moleküllere ayrışıyor. Asidojenez evresinde bu moleküller asetik asit ve hidrojen gibi ara ürünlere dönüşüyor. Asetojenez sürecinde asitler asetik aside çevriliyor. Son olarak metanojenez aşamasında bakteriler bu maddeleri metan ve karbondioksite dönüştürüyor.
Üretimde hammadde olarak hayvan gübresi, bitkisel atıklar, gıda atıkları, atıksu çamuru ve endüstriyel organik atıklar kullanılıyor. Özellikle sığır ve tavuk gübresi yüksek verim sağlıyor.
Biyogaz tehlikeli mi?
Biyogaz doğru koşullarda üretilip depolandığında güvenli bir enerji kaynağı. Ancak bazı riskler göz ardı edilmemeli.
Metan gazı zehirli değil ancak yüksek konsantrasyonda ortamdaki oksijeni azaltarak boğulmaya neden olabiliyor. Ayrıca metan havadaki oranı yüzde 5-15 arasında olduğunda ve ateşle temas ettiğinde patlama riski taşıyor. Biyogazın içindeki hidrojen sülfür (H2S) ise düşük konsantrasyonlarda bile zehirlenmeye yol açabilen tehlikeli bir gaz.
Bu nedenle biyogaz tesislerinde havalandırma sistemleri, gaz dedektörleri ve yangın önleme ekipmanları bulunması zorunlu. Profesyonel ekipman ve eğitimli personelle çalışıldığında güvenli bir enerji kaynağı olarak kullanılıyor.
1 ton gübreden ne kadar biyogaz çıkar?
Gübre türüne göre biyogaz verimi değişiyor. Yapılan araştırmalara göre 1 ton sığır gübresinden yılda ortalama 33 metreküp biyogaz elde edilebiliyor. Bu miktar 558.000 ile 677.000 kilokalori arasında enerji anlamına geliyor.
Tavuk gübresi ise daha yüksek verim sağlıyor. 1 ton kümes hayvanı gübresinden yaklaşık 78 metreküp biyogaz üretilebiliyor. Tavuk gübresi toprakta tuzlanmaya neden olduğu için tarımda doğrudan kullanılamıyor, bu yüzden biyogaz üretiminde değerlendirilmesi çift yönlü fayda sağlıyor.
Enerji eşdeğeri olarak bakıldığında 1 metreküp biyogaz yaklaşık 4,70 kWh elektrik enerjisine, 1,5 kg kömüre veya 0,43 kg bütan gazına denk geliyor.
