Kıbrıs’ta 1964 yılında yaşanan Erenköy Direnişi sırasında uçağı düşürülen ve Rumlar tarafından esir alındıktan sonra ağır işkence sonucu şehit edilen Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel’in otopsisine katılan doktor Ayten Berkalp, aradan geçen yılların ardından yaşadıklarını anlattı. Berkalp, Topel’in naaşını ilk gördüğü anı unutamadığını belirterek, şehit pilotun yüzündeki ifadenin hâlâ gözlerinin önünden gitmediğini söyledi.
Erenköy Harekâtı sırasında uçağı düşürüldü
Türkiye, Rumların Kıbrıs Türklerine yönelik saldırılarını ve Erenköy bölgesine düzenlenen geniş çaplı harekâtı durdurmak amacıyla 8 Ağustos 1964’te hava harekâtı başlattı. Pilot Yüzbaşı Cengiz Topel de bu harekât sırasında görev yapan isimler arasındaydı. Uçağı yerden açılan ateş sonucu vurulan Topel, paraşütle atladıktan sonra Rum askerleri tarafından esir alındı.
Naaşı uluslararası girişimlerin ardından teslim alındı
Ayten Berkalp’in aktardığına göre Topel, esir alındıktan sonra ağır işkenceye maruz kaldı ve hayatını kaybetti. Naaşı, uluslararası girişimlerin ardından 11 Ağustos’ta Lefkoşa’ya getirildi ve Birleşmiş Milletler görevlileri aracılığıyla Rumlardan teslim alındı.
“İlk bakışta işkence izleri belliydi”
Otopsiye katılan Berkalp, Topel’in bedeninde işkence izlerinin ilk bakışta dahi görülebildiğini anlattı. Berkalp, kırıklar ve ezilmelerin yanı sıra yakın mesafeden ateş edildiğini düşündüren bulgular olduğunu, mermi yaralarını gizlemek amacıyla vücutta bazı müdahaleler yapıldığını söyledi.
“Sanki birazdan kalkıp konuşacak gibiydi”
Berkalp, şehit pilotun yüzündeki ifadenin kendisini derinden etkilediğini anlattı. Cengiz Topel’in şehit olduktan sonra tebessüm eden yüzünün hâlâ gözlerinin önünde olduğunu belirten Berkalp, ilk anda öldüğüne inanmakta zorlandığını ve sanki birazdan kalkıp konuşacakmış gibi göründüğünü ifade etti. Otopsinin tamamlanmasının ardından naaşın Türkiye’ye gönderildiğini belirten Berkalp, Topel’e çok ağır işkenceler yapıldığını söyledi.
Rum askerlerinin savaş suçu işlediğini söyledi
Berkalp, Topel’in yalnızca ayağından hafif şekilde yaralanmış olmasına rağmen esaret sonrasında ağır işkenceye maruz kaldığını belirtti. O dönemde yalnızca Cengiz Topel’e değil çok sayıda Kıbrıslı Türk’e de işkence yapıldığını söyleyen Berkalp, Rum askerlerinin savaş suçu işlediğini vurguladı.
Cengiz Topel kimdir?
Cengiz Topel, 2 Eylül 1934’te İzmit’te dünyaya geldi. Trabzonlu Tekel tütün eksperi Hakkı Bey ile Mebuse Hanım’ın dört çocuğunun üçüncüsüydü. Çocukluğu Bandırma ve Gönen’de geçti. Babasının 1943’te hayatını kaybetmesinin ardından ailesiyle birlikte İstanbul Kadıköy’e yerleşti. Kuleli Askeri Lisesi’nden 1953’te, Kara Harp Okulu’ndan ise 1955’te asteğmen olarak mezun oldu. Havacılığa ilgisi nedeniyle Türk Hava Kuvvetlerine geçti ve NATO bünyesinde Kanada’da pilotaj eğitimi aldı. 1957’de Türkiye’ye dönerek Merzifon 5’inci Ana Jet Üs Komutanlığında göreve başladı. 1961’de Eskişehir 1’inci Hava Ana Jet Üssüne atandı ve 1963’te yüzbaşılığa terfi etti.
Türk Hava Kuvvetlerinin Kıbrıs’taki ilk hava harp şehidi oldu
Cengiz Topel, 8 Ağustos 1964’te Erenköy Direnişi’ne Türkiye’nin havadan müdahalesi sırasında Eskişehir’den kalkan dörtlü F-100 kolunun lideri olarak görevlendirildi. Uçağının vurulmasının ardından paraşütle atlayan Topel, Dillirga-Erenköy bölgesinde Lefke ve Gemikonağı yakınlarındaki Peristeronari, bugünkü adıyla Cengizköy civarında Rum askerler tarafından esir alındı. Topel, uluslararası savaş hukukuna aykırı muamele ve işkence sonucu şehit oldu. Naaşı 12 Ağustos 1964’te teslim alındı. Cenazesi Lefkoşa, Adana, Ankara ve İstanbul’da düzenlenen törenlerin ardından 14 Ağustos 1964’te İstanbul Edirnekapı Sakızağacı Hava Şehitliği’nde toprağa verildi. Türk Hava Kuvvetlerinin Kıbrıs’taki ilk hava harp şehidi olan Cengiz Topel’in adı bugün Türkiye ve KKTC’de çok sayıda okul, cadde, mahalle, hastane ve askeri tesiste yaşatılıyor. KKTC’nin Lefke kentinde adına bir anıt bulunurken, uçağından kalan parçalar ve askeri eşyaları da iki ayrı müzede sergileniyor.
