Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler küresel petrol taşımacılığının maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Basra Körfezi'nden Çin'e ham petrol taşıyan tankerlerin navlun bedeli savaş öncesine kıyasla yaklaşık yüzde 406 yükselerek 5 katına çıktı. Artan maliyetler, Orta Doğu petrolünün Asya pazarındaki rekabet gücünü de etkiliyor.
Basra Körfezi-Çin hattında navlun 5 katına çıktı
Baltic Exchange verilerine göre, Basra Körfezi'nden Çin'e uzanan TD3C rotasında çok büyük ham petrol tankerleri için ton başına navlun bedeli, ABD-İran Savaşı'nın başlamasından önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 45,42 dolar seviyesindeydi.
Eylül ayı sonunda aynı rotadaki navlun bedeli 229,76 dolara ulaştı. Böylece taşıma maliyeti savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 406 artarak 5 katına çıktı.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ve petrol ürünlerinin yaklaşık yüzde 80'inin Asya'ya gönderilmesi ve Çin'in dünyanın en büyük ham petrol ithalatçısı olması, taşıma maliyetlerindeki yükselişi Basra Körfezi üreticileri açısından önemli hale getiriyor.
Hürmüz geçişinde maliyet farkı yüzde 64'e ulaştı
Navlun fiyatlarındaki yükseliş, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş gerektirmeyen güzergahlara da yansıdı. Umman Körfezi'nden Çin'e uzanan TD34 rotasında ton başına navlun, 26 Mart'taki 36,78 dolardan eylül sonunda 140,02 dolara yükseldi.
Böylece bu rotadaki maliyet yaklaşık 3,8 katına çıkarken, eylül sonu itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan geçen TD3C rotasının taşıma maliyeti TD34 rotasına kıyasla yaklaşık yüzde 64 daha yüksek seviyeye ulaştı.
Suudi Arabistan petrol fiyatlarında indirime gitti
Yüksek navlun maliyetlerinin Suudi Arabistan petrolünün Asya pazarındaki rekabet gücüne de yansıdığı belirtildi. Suudi Arabistan, kasım ayı resmi satış fiyatlarında Arab Light petrolünün fiyatını bir önceki aya göre varil başına 3 dolar düşürdü.
Arab Light'ın fiyatı Umman/Dubai gösterge fiyatının 5 dolar altına çekilirken, söz konusu petrol türündeki iskonto Haziran 2020'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.
Saudi Aramco'nun da Hürmüz Boğazı'ndaki aksamaların ardından yükselen taşıma maliyetlerini telafi etmek ve Asya'daki pazar payını korumak amacıyla Umman açıklarından yüklenen bazı ham petrol kargolarında varil başına yaklaşık 9 dolara kadar indirim seçeneğini değerlendirdiği belirtildi.
Jeopolitik gelişmeler navlun fiyatlarını artırıyor
Primary Vision Network Enerji ve Ekonomi Analisti Osama Rizvi, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep gibi kritik geçiş noktalarında yaşanan aksamaların tankerleri daha uzun alternatif güzergahlara yönelttiğini ve bunun taşıma maliyetlerini yükselttiğini söyledi.
Rizvi, tanker filosunun yaşlanması, yeni gemi inşasının sınırlı kalması ve gölge filoda kullanılan gemilerin geleneksel piyasada değerlendirilememesinin kullanılabilir tanker sayısını azalttığını belirtti. Krizin ve yüksek navlun fiyatlarının devam etmesi halinde taşıma maliyetlerinin uzun vadede petrol fiyatlarını belirleyen unsurlardan biri haline gelebileceğini ifade etti.
Orta Doğu petrolünde indirim baskısı artabilir
Sparta navlun uzmanı Michael Ryan ise mevcut navlun seviyelerinin Basra Körfezi'nden Asya'ya gönderilen ham petrolün teslim maliyetini önemli ölçüde artırdığını belirtti.
Ryan'a göre Basra Körfezi'ndeki satıcıların FOB fiyatlarında indirime gitmemesi halinde bazı petrol türleri Asya pazarındaki rekabet gücünü kaybedebilir. Yüksek taşıma maliyetlerinin Asyalı alıcıları Atlantik Havzası'ndan gelen petrol türlerine yöneltebileceği ve Basra Körfezi'ndeki üreticiler üzerindeki indirim baskısını artırabileceği değerlendiriliyor.
