ŞEYHÜLİSLAM MUSA KAZIM EFENDİ...

Şeyhulislam Musa Kazım Efendi, 1858 tarihinde Erzurum Tortum Pehlivanlı Vıhik köyünde dünyaya geldi.

Babası, İbrahim Efendi, annesi de Halide hanımdır. İlk eğitimini köyünde ve Tortum’da aldı. Ahmet Efendi’nin tavsiyesi üzerine Balıkesir’de yaşayan dedesi Nureddin Efendi’nin veya ağabeyinin yanına ilim tahsili için gitti.

a icazet aldı. Aynı yıl ruus imtihanını kazanarak müderris oldu ve Fatih Camii’nde dersiâm olarak ders vermeye başladı. 1888’de Ruus derecesini aldıktan sonra mülazemet müddetini Fatih dersiâmlığıyla tamamlayan Musa Kazım, 1896 yılında İstanbul ruusu derecesini almıştır.

Bu tarihten sonra İstanbul rüusunun kademelerini sırasıyla şöyle almıştır; 1896 yılında İbtidai Hariç İstanbul Müderrisliğine; 1900 yılında Hareket-i Hariç derecesine; 1901’de İbtida-i Dahil’e, 1902’de Musila-i Sahn’a, 1904’de Sahn’a; 1905’de Hareket-i Altmışlık’a, 1906’de Hamise-i Süleymaniye derecesine terfi etmiştir.

1907 yılında ise, İstanbul ruusunun dışında üst bir derece olan Bilad-i Mahreç’ten Halep Mevleviyeti payesi kendisine verilmiştir. Hareket-i Hariç payesi aldığı 1900 yılında aynı zamanda Mekteb-i Kudat Hukukta Mecelle muallimliğine atanmıştır.

1908 yılına kadar bu görevi sürdürmüştür. Aynı dönemlerde Galatasaray Mekteb-i Sultanisi ‘’Galatasaray Lisesi’’ akaid muallimliğine tayin edilmiş, peşine Daru’l-Fünun ve Daru’l- Muallimin hocalığına atanmıştır.

Ayrıca Mekteb-i Hukuk’ta muhakemat-ı hukukiyye; Daru’l-Hilafeti’l-Âliyye Medresesine bağlı olan Medresetü’l- Mütehassisin’in tali kısmında usul-i fıkıh müderrisliği yapmıştır. Dört defa geldiği Şeyhülislamlık makamında beş yılı aşkın bir süre görev yapmıştır.

II. Meşrutiyetin İlanından sonra Mearif Nezaretinde kurulan Meclis-i Kebir-i İlmî azalığında görev yaptı.

Osmanlı Devleti’nin ilerici ve gelişmeci âlim tipinin bir temsilcisi haline geldiği söylenebilir. Şeyhülislâmlık görevinden ayrıldığı dönemlerde de muallimlik yapan Mûsâ Kâzım, Mûsâ Kâzım sürgün bulunduğu Edirne’de 10 Ocak 1920 tarihinde vefat etti ve Edirne Murâdiye Camii’nin hazîresine defnedildi.