Kadın Şairlerimizden Leyla Hanım...
Divan edebiyatı şairlerindendir.
Leyla Hanımın babası; Moralı Zade Hamid Efendi bir kazaskerdir. Dayısı; Keçecizade İzzet Molla'dır. Devrin ünlü şairleirnden ve kendisi de bir şair olan dayısından özel ders alarak yetişmiştir. Çocuk yaşta babasını kaybeden şaire, aynı dönemde evlendirilmiş, fakat kocasının daha ilk geceden gözüne çarpan kabalıklarına dayanamayarak, bir hafta içinde boşanmıştır.
Saray kadınları ile yakın arkadaşlığı olduğu bilinir. İyi bir eğitim alarak, yetişmiş oldukça kültürlü bir kadındır. Hazır cevap ve nüktedan kişiliği ile tanınan Leyla Hanım, dönemine göre bir kadın için oldukça serbest deyişler söylemiştir. Kadın duygularını rahatlıkla işlemesi bakımından Mihri ile bu konuda benzerlik gösterir. Fakat onun kadar serbest bir yaşam ve ifade içinde olmadığı görülür. Dili sade ve akıcıdır. Kültürel çevreden ve yazmaktan hiç uzaklaşmamıştır. Mevlevi tarikatına mensuptur. Bir Divan'ı vardır. 1847 yılında ölmüştür.
''Pür ateşim açdırma sakın ağzımı zinhar''
mısraıyla başlayan
''Zalim beni söyletme derunumda neler var''
nakaratlı şarkısı çok ünlüdür.
Galata Mevlevi hanesi kabristanında defnedilmiştir.
Eserlerinden örnekler:
GAZEL
''Yarin aşıkları ile ülfeti pek güçtür güç
O peri vahşidir unsiyyeti pek güçtür güç
Sakın aldanma gönül va'd-i visal-i yare
Sonra derd ü elem ü mihneti pek güçtür güç
Beni afv eyle eğer meclise girdiyse rakip
Çekemem doğrusu bu sıkleti pek güçtür güç
Ders-i aşkı açalım dersini vaiz kapasın
Zahidin barid olur sohbeti pek güçtür güç
Sohbeti yar ile de pekçe uzatma Leyla
O peri vahşidir ünsiyyeti pek güçtür güç''
***
GAZEL:
''Her seherde Kabei kuyında estikçe nesim
Aşıka zülfi siyahından gelir anber şemim
Naveki müjganı gönder sinei mecruhuma
Kuşei gamda dili mahzunuma olsun nedim
Kalim bu aşk ile yanmaktan ey meh ruzüşeb
Yok bana derdü elemden başka bir yarı kadim
Şiddeti düzahla korkutma beni gel zahida
Aşkıma nisbet benim bir şey midir narı cahim
Kuşei cennet dahi olsa safayab olmayız
Aşk ile olduk hele külhan bucağında mukim
Zulmu çok ettin bugün Leyla'ye ey şahı cihan
Ruzi mahşerde seninle eylesin bahsi azim''
***
kuy: yol, semt
nesim: latif esen rüzgar
anber: güzel koku
şem: mum, ışık
Naveki müjganı: kirpikten ok
sinei mecruh: yaralı sine
meh:yüz
ruz:gün
şeb: gece
narı cahim: cehennem ateşi
***
GAZEL:
''Hayali arızın bağı gönülde gülizarımdır
Açıldı dağlar kim sînede evvem beharımdır
Güli ümmidim açılmaz açıldı soldu hep güller
Bu gülşende figandan bihaber ancak nigarımdır
Hikayettir sana şerhi derunumdan değil şevka
Senin aşkınla yanmak tabemahşer iftiharımdır
Neden küstün bilir hep cürmün inkâr eylemez aşık
Sebep bu infiale nalei bi ihtiyarımdır
Salın ey nahli nazım gel nolur bir kerre serv asa
Sarayındır bu gönlüm ande eşkim cuyibarımdır
Emanet eyledim bir tahfecik ol şahı hubane
Gönül derler anın adına Leyla yadigarımdır
***
nigar: güzel yüzlü sevgili
şerhi derun: iç, kalb açıklaması
şekva: şikayet
cürm: suç, kabahat
nalei bi ihtiyar:İrade dışı inleme
eşk. gözyaşı
cuybar: akarsu
tahfe: mekan
hub: hoş, güzel, sevgi..
